Stoepstorie 15: Wanneer ‘n lokomotief ‘n hulproep gee.

So op ‘n snikhete dag hoor ons ‘n trein aankom. Dis ‘n vriendelike treindrywer, want soos hy aankom word die toeter (of is dit nou ‘n fluit) geblaas. Niks ernstig, so ‘n versigtige toet toet. Dit het my nogal aan die tjoetjoe laat dink.

Ons nuuskierigheid kry die oorhand, want alhoewel ons langs ‘n spoorlyn woon is treine nogal skaars.

Die trein kom so stadig nader. Kan ek maar sê hy bekruip ons huis, so amper hinkepink kom hy nader. Dis net twee lokomotiewe. Die een aan die voorkant is blou en die ander ene is oranje. Julle weet amper soos die ou landsvlag.
DSC_0006
Die drywer en sy assistent het omtrent uitgebraai in die kajuit so in die hitte van die stryd. Geen instrument werk nie. Hennie lag, want toe hulle vra vir water gaan haal hy ‘n bottel koue water met glase uit die yskas. Dis toe dat hulle van hul delema vertel.
Nee hulle soek meer water – vir die lokomotief. Die lokomotief het hulp nodig. Die dieselengin kook – julle weet soos wanneer ‘n kar se waterverkoeler lek en die motorengin te warm word.
Die tuinslang word nader gesleep en op die drukpomp gekoppel. Hennie raak bekommerd en wil weet hoeveel water die kragtige masjien nou nodig sal hê? Daar word geskert en gelag stastieke word uitgeruil. Die drywer vertel dat die vrag agtergelaat is en hulle dit weer gaan hak wanneer die lokomotief ‘n bietjie gelawe is.
DSC_0013
Deure soos groot soos hekke word oop gemaak. Die lokomotief sluk lustig aan die koel boorgatwater. Dan word die engin aan geskakel en die aarde maak so ‘n trilling onder ons voete. Nog water word gesluk deur die blou monster.
DSC_0015
Dan kom die teken dat daar nou genoeg water in die tenk is. Die tuinslang word weer terug tuin toe gestuur. Die pomp word afgeskakel en die dag se opwinding is verby.
Die trein het sy vrag gaan hak en met die tweede verbykom slag het dit vriendelik gefluit en verby gegalop.
Groetnis tot volgende keer.
Sandra

Stoepstorie 14: Kalkoene en Arende

Ma Floss het ons geleer van kalkoene. Die kalkoene sou die inkomste aanvul wanneer die reën wegbly. Klein kalkoentjies is groot gemaak en saans moes die kalkoene in die hok gejaag word.

DSC_0150

Nou ‘n kalkoen is ‘n groot voël. Die mannetjies het ‘n uitgroeisel of lel wat van die bokant van die snawel hang. Die mannetjies is groter en kleurryker dan die wyfies. Die mannetjie pronk en sleep vlerk. Die geluid wat hulle maak is koel-koel.

DSC_0172

Saans wanneer die son sak was dit ons kinders se werk om die kalkoentrop hok toe te jaag en seker te maak dat almal agter die hek vir die nag is. Jakkalse wat baie lief vir Ma se kalkoene en ‘n kalkoenwyfies sou sommer so van die nes gevreet word. Ons moes seker maak dat die kalkoene hoek toe kom laat middag. Dit was makliker gesê as gedaan. Elkeen sou in ‘n ander rigting hardloop. Dit is toe dat ons uitgevind het dat as jy ‘n sirkel met jou voet op die grond trek sit die kalkoen doodstil in die sirkel. Te bang om te roer. Dit het dinge aansienlik makliker gemaak. Ons het ook geleer dat jy ‘n kalkoen kan koggel deur koel-koel te roep en die mannetjies sou saam sing en pronk. Hulle wag vir hulle kos in die hok. Gelukkig kan kalkoene nie vllieg nie. Hulle skrop in die grond. Wanneer ‘n storm kom hardloop kalkoene hokke toe. Hulle kruip weg. Alhoewel kalkoene op baie tafels beland eet ons nie kalkoen nie.

DSC_0143

Arende daar in teen is anders. Dis die vinnigste voël in vlug. Hy kan ver en wyd sien. Hy vreet nie aan aas nie. Hy styg op sonder ’n aanloop. Arende vlieg die hoogste van alle ­voëls. Hulle styg bo storms uit.

Eagle_Crowned_Ocean_View_South_Coast_KZN_South_Africa
Dankie aan The Falks vir die foto

Die arend is die enigste voël wat direk in die son kan kyk. Arende word taamlik oud. Hulle vlieg na die hemele toe wat anders is as enige ander voël. Jy sien die arend lig sy oë op na bo. Hy lig sy oë op na die hemele. Die arend vlieg die son in ….. !!

arend 3-001.jpg
Dankie aan Arend van der Walt vir die pragtige foto

Die vraag is wat doen ek en jy?

Is ons n kalkoen of n arend?

Kalkoene hardloop en gaan kruip weg maar arende vlieg hoër as die probleem … afgesonderd ……. op na die hemel toe.

Kalkoene hardloop rond as daar probleme is.

Arende spreek lewe en sien ‘n storm as ‘n geleentheid. Hulle rig hulle fokus na bo en vlieg nader na hulle Beskermer toe.

Jy sien wanneer ‘n arend opmerk ‘n storm is oppad maak hy sy vlerke wyd oop en hy daag die storm uit

arend
Dankie Totemdieren vir die foto

Ons is nie kalkoene wat die hele wêreld rondharloop op soek na ons eie nessies nie… nee ons is arende wat ons vlerke oopsprei en “Catch the wind!

Dink net – as die arend só kragtig is, hoeveel te meer is jy as mens nie?

Tot volgende keer

Sandra

Stoepstorie 13: Kameel Rust & Vrede Accommodation

This accommodation on the edge of the Kalahari is situated in a garden that reminds of an oasis in the middle of red sand and thorn trees.

DSC_0040
A visitor relaxing in the sun.
DSC_0041
This establishment caters for everyone and offers en suite rooms, caravan stays and camping facilities. This Cape Wagtail booked in as a camper and build a camp next to the door to one of the guest rooms.
DSC_0071
This family will enjoy the stay in one of the re-purposed camper vans. It sits comfortable between the trees.
DSC_0095
The previous years the swallow moved into the family room. This year the swallows booked late and on arrival they found that the house sparrow family has booked early and were sitting cozy in their accommodation.

The garden offers a lot of interesting and quirky places to visit. This is enjoyed by all the guests. You can visit their Facebook page here

There is a variety of ways to enjoy the gardens and watch the feathered guests.

This slideshow requires JavaScript.

Till next time

Sandra

#Kameelhuisetussenspore

Stoepstorie 12: Ouma Barlow en die dorp Stella

Die dorp Stella het wonderlike kinderdae herinneringe vir my. In besonder Brandstraat. Dit was die straat waarin Oupa Jimmy en Ouma Sannie se huis was. Nommer 10. Vandag lyk Brandstraat heel anders as wat my kinderdae se onthou dit voorgestel het.

DSC_0129
Brandstraat

Oupa en Ouma se huis was wit geverf en het so ‘n wye voorstoep waarop Oupa Jimmy graag gesit het en die wêreld bespiet het. Oupa het so ‘n skaaphak kierie gehad waarmee hy jou sommer so nader gehak het. Dit is die straat wat gelei het na die ou klipsaal. Die straat het sommer net daar by die klipsaal gestop. Vandag sou ons praat van ‘n cul-de-sac, maar daardie dae was dit ‘n vreemde woord. Die saal was die middelpunt van die dorp. Dit is nou naas die kerk. Daar was konserte en vergaderings gehou en natuurlik ook het die Vroue Landbou Vereniging hul vergaderings gehou. Ouma Sannie was ‘n raakvatter tussen die vroue van die VLV.

Stella klipsaal.jpg-001
Die Klipsaal word vandag gebruik as ‘n stoor deur die Munisipaliteit.

Brandstraat se huise het elkeen sy eie styl gehad. Almal was wit geverf. Almal naby die straat. Sommer so naby genoeg dat jy met die uit loop slag in die straat was. Daar was die Celliers huis op die punt naaste aan die klipsaal. Die huis het ‘n stoepie tussen die twee kamers wat soos vleuels op die stoep uit geloop het. gehad. Dan was daar die huis met die geboogde sinkplate oor die stoep. So ‘n regte Karoo-styl stoep. Die stoep waarop die oompie sy pyp gesit en rook het. Die hoekhuis lyk vandag nog baie dieselfde. ‘n Lekker stoep met die lae muurtjie.

Die water in Stella is brak want die soutpan lê naby die dorp. Vir baie jare is hier sout ontgin. Ongeag die brak water was daar heel party windpompe in die dorp, want almal het groentetuine gemaak. Ouma Sannie het ‘n Lemon Verbena by die agterdeur gehad. Dit was ‘n fees om die blare tussen ons hande te vryf en dan die reuk vir die hele dag saam te dra. ‘n Lekker vrugteboord was oupa se pride and joy. Die ingelgde geelperskes met dik vla, was ons kinders se gunsteling.

Oupa en Ouma was altwee kinders van die Willowmore, Patensie en die Gamtoos, soos Oupa het altyd na die Kolonie verwys as sy grootword wêreld gepraat het. Hy en Ouma het mekaar van kindsbeen geken. Hy het die plaas Langverwagt naby Kameel gekoop. Op hul oudag het hulle op Stella afgetree.

Ouma het geduld gehad met ons. Sy het die fynste kant hekel met sulke fyn gare en ‘n blink hekelpen. Dollies was ‘n groot gunsteling. Elkeen het die mooiste glaskrale gehad. Dit het geklingel wanneer sy die koffie ingebring het en dit oor die melkbertjie daarmee toegemaak was. Sy het geduld gehad om my te leer hekel – hotklou en al.

Die kombuis het ‘n houttafel gehad. So wit geskrop naby die koolstoof. In die eetkamer was ‘n bal-en-klou tafel wat ‘n verlengstuk gehad het. Op Sondae was die tafel gedek met ‘n gehekelde tafeldoek en haar beenhef eetgerei. Sy sou op ‘n oggend bel en sommer so terloops sê dat sy my pa se gunsteling skaapboud gaar gemaak het en ons moes oorkom vir ete. Sy kon selfs haar skoonseun onder ‘n wip vang met haar kos wat altyd vol verrassings was. Wanneer dit vetkoekdag was, was dit wonderlik om die vormpies van die vetkoeke in die olie te probeer assosieer met ‘n diertjie. Eendjies en hasies was altyd ‘n reg raai.

Ouma het lang hare gehad. Sy het dit in ‘n lang vlegsel aan die eenkant van haar kop gevleg en dan om haar kop gedraai. Na Oupa oorlede is en Ouma by haarself gewoon het, het die dogters op ‘n dag besluit – Ouma se hare moes kort geknip word. Wat ‘n tragedie was dit. Ouma kon nooit met die kort hare vrede maak nie. Ek het baie dae my tas gepak om by ouma te gaan bly maar het maar elke keer weer terug gekom huis toe.

Ouma Sannie het ook die swaar van die lewe geken. Haar een dogtertjie is oorlede en twee van Ouma se seuns is tydens WWII oorlede. Ek het altyd gewonder hoe sy dit oorleef het want daar was altyd ‘n glimlag op haar gesit.

P432_AUX_2000_1601
Oupa en Ouma met hul kinders op hul 50ste huweliksherdenking

Ouma het nog in die tyd van briewe skryf gelewe. Onlangs het ek hierdie stukkie kosbaarheid van ‘n niggie ontvang. Die brief is gerig aan haar suster, Tant Pollie, wat in Uitenhage gewoon het. Die inhoud is kosbaar!

Tant Sannie Brief P1

Tot volgende keer

Sandra

Stoepstorie 11: Naamborde en Padpredikante wat elk sy eie storie vertel

Die lewe in die stad is altyd so vining. Jy moet jou haas van die een uiterste na die ander kant. Op die Platteland is dit heel ‘n ander storie. Hier is ‘n ander rustigheid wat ‘n invloed op almal het. Jy kom waar jy wil wees op jou eie pas. Jy maak gebruik van wat beskikbaar is. Die afgelope twee weke het ons ook hierdie spesiale bederf beleef. Die man wat vriendelik wuif maar sy fiets penorent hou. Ons het op stofpaaie gery, dan weer op ‘n heel oordentlike grondpad met kareebome langs die kant. Die Karee’s laat jou so half-en-half beskut voel teen die elemente daarbuite. Ons het op ‘n twee-spoor pad gery. Hier het almal tyd om te groet, beleefheid en oordentlikheid is aan die orde van die dag. Daar was natuurlik ook ‘n hoofweg en ‘n hobbelrige teerpad. Dan is daar natuurlik Randall wat sy vervoermiddel op die spore hou.

Ooral langs die paaie kom ons padpredikante teë. Elkeen dui ‘n rigting aan maar so ook vertel elkeen dat die pad na êrens lei. Die name laat ons glimlag want daar sal verseker nuwe stories wees om te vertel. Nuwe geleenthede en nuwe wind rigtings om in te slaan. Ons gaan nog baie rondrits dit is verseker.

Wanneer die son water trek is dit vir eers tyd om na Kameel terug te keer. Terug na die Huise tussen Treine en tussen Spore.

Tot volgende keer

Hennie en Sandra

Stoepstorie 10: Devondale tot Kameel

Al ooit gehoor van Devondale?

Die stasie is 25km vanaf Kameel. Vandag is daar min oor van die eens tuiste en besigheid van my Oupa Victor en Ouma Hester. Na hulle huwelik het hulle Devondale Store besit en in die huis langs die winkel gewoon. In die goeie dae van Devondale was daar die watertenks waar die stoomtreine water gevat het. Ek onthou nog die ou Convent wat een van die groot geboue in die omgewing was.

Devondale-1

Wanneer daar by die familie op Kameel gaan kuier is, het oupa en ouma met die motorfiets en side-car gery.

IMG-20180505-WA0006
Oupa Victor op die motorfiets reg om die pad te vat Kameel toe, maardaar was darem tyd vir ‘n foto sessie.
IMG-20180505-WA0005_resized
Dan was dit Ouma Hester se beurt in die syspan. Sou wat wou gee om daardie hoed van nader te kon besigtig.
Motorfiets 1
Ouma op die motorfiets. Kyk die leer kamaste. In my opinie sien ons altyd ons oumas en oupas as baie streng maar as ek so na die foto’s kyk haal ek my hoed vir hulle af. Niks kon hulle onderkry nie.

Ek is seker hulle het by al die bekendes van die omgewing gekuier. Aunt Ethel (oupa se suster) en Uncle Rex Collins het, net oorkant die spoor op Devondale, gewoon. Ek is seker dat daar ook gekuier is by Uncle Alfi and Ant Nellie Fincham, wat op Kinderdam gewoon het. Ook onthou ek die Starkes van Curnow. Daar was die Barlow’s (my ouma en ouma aan moederskant) van Langverwag.

Pa Gerald het altyd vertel van die spook op Devondale – ouma en oupa het na die 4 uur tee gaan stap. Toe hulle terug kom was die tafeldoek onder die koppies en teepot uitgetrek en bo-oor alles gegooi, sonder dat iets uit sy plek was. Daar was natuurlik die fosfor-ligte op die drade waarvan Ma Floss vertel het.

Victor en Hester September 1940
Groot-Oupa Alfred Ernest is in 1937 oorlede en Oupa en Ouma Fincham het toe Kameelbult toe getrek.
DSC_0424-1
Die dae op die plaas was gevul met daaglikse plaas aktiwiteite. Die eerste trekker was ‘n groot aanwins.
IMG-20180427-WA00242
Die dorsmasjien

Kameel het ‘n winkel gekry – Mr McKay se winkel. Mr McKay was natuurlik Tannie Glen se pa. Hy het vir jare die winkel besit, maar die beste was die stories oor die mak kraanvoël, Jock, wat almal gejaag het.

IMG-20180427-WA00312
Oom Ernest en Tannie Glen op hul troudag. Tannie Glen was ‘n legende in die plaaslike poskantoor waar sy vir jare gewerk het.

Die winkel is later jare deur Oom Daan en tant Lizzi bedryf. Nadat hulle vertrek het, het oom Russel en tannie Corrie Olewage die winkel bedryf. Later jare sou my ouers die winkel bedryf. Nadat hulle genoeg gehad het, het Patrick, my broer die winkel bedryf en later jare het hy dit verhuur. Toe die laaste huurders van die winkel hom, na vele kere gesoebat het om die winkel terug te neem, het hy die bul by die horings gepak en die deure van Wilrick Kontrei winkel geopen.

10609518_299227970263392_6896958083855982817_n
Kameel se “Mall” ‘n kontrei-winkel, posagentskap, ATM en die bottelstoor

Daar was ook die Italiaanse kryggevangenes wat op die plaas kom uithelp het na die Tweede Wêreld Oorlog. Pa Gerald het hulle by Zonderwater gevangenes gaan haal en weer teruggevat. Renato het vir baie jare kontak met die familie gehou.

IMG-20180427-WA0047

IMG-20180427-WA0033-1
My Pa, Gerald staan links
IMG-20180427-WA0033-3
Pa Gerald, Oupa Victor, Ouma Hester, Jean voor en die Italiaaners.

Oupa Victor is in 1954 oorlede en ouma het die Cafee langs die treinspoor begin.

Kameel is een van die dae ek en Hennie se nuwe tuiste ons hoop om in die voetspore van ons ouers, groot-ouers en geliefdes te kan stap.

Tot ‘n volgende keer

Sandra en Hennie

IMG-20180427-WA0033-2

Stoepstorie: 9 Kameel Huise tussen treine en tussen spore

Liewe Ma – Florence of soos ons haar geken het as Floss het 5 huise langs die spoorlyn op Kameel besit. My Pa – Gerald het die huise op 9 Maart 1999 gekoop van die destydse Suid-Afrikaanse Spoorweë en Hawens.

579656_461924920542381_146491828_n

Die spoorlyn tussen Vryburg en Mafeking is eers in 1894 gebou, ná Stellaland en Goosen nie meer bestaan het nie, Cecil John Rhodes, het toentertyd reeds ‘n droom gehad om ’n spoorlyn van die Kaap na Cairo te bou, en hy wou hê dat dit deur die area moes loop want hy het die De Beers Diamantmynmaatskappy gestig en wou ‘n treinroete na die noorde laat loop sonder om deur die ZAR se grondgebied te gaan.

Kameelstasie was dus deel van die Kaap na Cairo projek en is in 1894 op my groot-ouers se plaas Kameelbult gebou. In 1999 is my Pa genader om die huise terug te koop en die titelakte nr T796/1999 is geregistreer op Florence se naam.

DZO11r0XUAA9QBj
Kameel is een van daardie klein dorpies op die R377. Dit was eens ‘n besige spoorlyn wat graan en reisigers vervoer het. Daar is ‘n laerskool en twee kooperasies waar jy saam met die boere van die omgewing kan koffie drink en die weer bespreek. Kameel Rust en Vrede gaste akkommodasie is naby die ou Kameel treinstasie geleë. Ongelukkig is die ou stasie gebou gesloop. Tot jou verbasing sal jy Wilrick Kontrei winkel met ‘n bottelstoor ook hier kry. Hier kan jy die nodige proviant kry. Met sekerheid kan ons hul vetkoek aanbeveel en saam met ‘n koue Lager uit die bottelstoor is dit ‘n wenner.

‘n Stukkie geskiedenis van Kameelstasie wat ek by Jean, my Pa se suster, gekry het. Sy het by die stasie gewerk vanaf 1953.

IMG-20180407-WA0004_resized
Die ou Stasiegebou was vol verrassings. Kan dink aan al die papiere wat onder in die kelder gestoor was. Dis ‘n deel van die geskiedenis wat summier verbrand is toe die stasiegebou moedswillig gesloop is. Die ou koper traliewerk en daardie tipiese wagkamer. Treine is daardie dae per morsekode gereguleer. Daar was die pragtige drie-hoekige keramiek waterhouer. Kaartjies is in ‘n kas gehou en die datumstempel van yster moes daagliks op gedateer word. Die Ploegbaas het in die eerste huis gewoon, die ene waarvoor die naam van die stasie staan. Langs die huis was sink kwartiere wat soos ‘n “hostel” was waar die ongetroudes gewoon het. Die Ploegbaas het met ‘n Pomptrollie die spoorlyn ondersoek en herstel.

Oor die jare het die soutpanne by Stella bekende ontdekkingsreisigers en sendeling as besoekers, soos David Livingston en Robert Moffat, gehad. Groot-Oupa Alfred Ernest het op Lonely Hill gebly. Lonely Hill se huis is vandag nog daar – natuurlik erg verwaarloos so op die kant van die soutpanne. Sout is aangery, met donkie-waens na Kameel waar dit dan op die spoortrokke gelaai is. Daardie jare was dit ‘n hout-en-pale gebou Vandag is die soutpanne nie meer produktief nie.

Daar was soms tot 20 busse wat personeel en goedere vervoer het. Die busse het die roomkanne van die plase opgelaai en dit is dan na Kameel gebring waar dit, per spoor, na Vryburg Romerye vervoer is. Die “dubble loaves” was busse wat passasiers en goedere vervoer het. Daar was sitplekke aan die voorkant vir passasiers en dan agter die afskorting is goedere gelaai en na die stasie gebring. Die room en eiers is in die swartroomkamer geberg totdat die trien dit na Vryburg vervoer het. Dit was ‘n soort koelkamer.

Simon wat vir elke okkasie ‘n spesiale uniform aangetrek het. Hy was soort van die “meeter and greeter” van alles wat op- of afgelaai moes word.

Die vuuremmers het aan hake aan die stoepkant van die stasiegebou gehang. Dit was gevul was met sand.

IMG-20160114-WA0000-1
Oom Kleintjie Kleynhans en sy vrou Tant Gertie was van die eerste stasievoorman. Hulle het in die huis waar Ma Floss gewoon het, hulle intrek geneem. Hul Boarder Kollie het oral met hul saam gegaan. Tant Gertie, of soos sy by die laerskool bekend was, tannie Klein, was een van die eerste onderwysers by die laerskool op Kameel.

Daar is tuine om die stasiegebou gemaak en elke jaar was daar kompetisies tussen die stasies om te bepaal wie se tuin die mooiste was, maar dit was nie altyd net werk nie. Almal het na die jaarlikse vuurbol gooi uitgesien. Dit was die tyd wanneer oud en jonk die vuurbolle in die lug bewonder het.

IMG-20180331-WA0006_resized
Stukkie angswekkende geskiedenis was toe die dinamiet trein ontspoor het tussen Kameel en Wirsing-halte. Dit was ‘n groot en gevaarlike gebeurtenis. Die ploegbaas moet die trein dag en nag bewaak.
Kameel-1
Die spoorpredikant lees 805myl van Kaapstad met ‘n hoogte van 4449 voet.

In 2001 stuur Ma Floss vir ons ‘n brief en daarin skryf sy dat haar skrywe kom van die huise tussen treine en tussen spore. Ma het na haar hemelse woning verhuis op Kersdag 2017.

Ma Floss en Pa Gerald het in stasiemeesterhuis gewoon, sedert 2001. Na Pa sy aardse woning verlaat het, het Ma aangebly. Sy was sommer die Stasiemeester of is dit dalk die Burgermeester. Haar tuin was haar trots en menige dae het sy rustig in haar tuin gewoel en gewerk.

Nou is dit ons en Ma se huise en ons het dit goed gedink om die klein kompleksie na ma te vernoem op ‘n heel ander wyse.

Kameel : Huise tussen Treine en tussen Spore

Baie dae het ons die treinspore ge-ondersoek en bewonder. Onthou nog ons eerste besoek aan ons ouers toe Ma verskoning maak vir die klein veldmuisie wat in die huis is. Twee uur die oggend word ons wakker van ‘n snaakse geluid. Dit was nie die veldmuis nie maar ‘n trein wat verby gegaan het. Nodeloos om te sê die veldmuis het ons nooit gepla nie.

Ek onthou Pa Gerald se ontsteltenis toe hulle een middag van Vryburg gekom het en daar was twee trekkers met kettings aan wat die stasiegebou platgetrek het. Die kelder met al die papier van baie jare is aan die brand gesteek en dit het vir dae gebrand. Pa kon nooit ophou praat hoe onnodig dit was nie. Ja vandag lê daar nog steeds van die bourommel van die stasiegebou. Soos dit in ons tye gaan word dinge verwoes maar daar bly altyd ‘n getuienis agter.

Kameel stasie

Ek onthou ouma Hester se Café reg langs die spoorlyn. Dit was die plek waar ons menige dae na skool gaan kuier het. Ouma het so ‘n glas toonbank gehad met ons gunsteling lekkers agter die glas. Daar was appelkose, Wilson toffies en suurtjies. Elke jaar wanneer ouma op vakansie gegaan het, het Ma die Café ge’run’. Dit was vet pret vir ons Finchampies. Wanneer daar ‘n groot bederf was het ons Marie beskuitjies met kondensmelk gekry. Paul wat die kok was het ons bederf met allerhande lekker geroosterde broodjies. Ouma se stoele en tafels het nuwe tafeldoeke en kussingtjies gekry en ons kon sommer so tussen die broodjies huiswerk doen. Later van jare het die kafee toegemaak en die is ook gesloop.

10395169_972898179445050_290501115952712365_n

Klein tyd het ons met die trein gery tot by Devondale. Vir die lekkerte het Ma vir ons padkos gepak. Dan was ons passasiers op die trein na die Landsdienskampe van daardie jare. Jy moes jou eie bedgoed saamvat. Ma het ons toegerus met sulke “fancy” kombers bande. Nogal egte leer. Die nagmerie het begin wanneer ons moes terugkom en die beddegoed kon nie weer in die bande pas nie. Dit was altyd ‘n spesiale uitstappie. Die tikketak van die treinwiele op die spoor is iets wat altyd met my sal bly.

In ons kinderdae was Oom Jan en Ta’Bettie die Stasiemeester. Die hele familie was groot vriende en kuiertye is aangedui met die rooi en wit ranggeer ligte. Wanneer die rooi lig geskyn het het hulle nie kom kuier nie, maar wanneer die wit lig geskyn het was hulle oppad.

Het jy al ooit na die detail van ‘n spoorlyn gekyk? Elke stuk yster vertel sy eie storie.

Vandag is die treine min en is daar vele stiltes tussen die kom en gaan van die treine. Die wissels en afstandborde vertel hul eie storie

Ek onthou die dag toe Ma en Tant Lena die Golf op die grondpad omgegooi het. Dit was naby Devondale. Ma het ‘n lelike sny op haar kop gehad. Tant Lena het die blikkie koeldrank op haar sakdoek gegooi en probeer om die bloeding te stop. Dit was tervergeefs. Daarna het die Oud Cologne te voorskyn gekom en dit het in ‘n mate gehelp. Tant Lena het haar sakdoek by die venster uitgewaai toe sy hoor dat daar ‘n trein aankom. Die treindrywer het op Kameel vir Pa laat weet dat daar ‘n Golf langs die pad op sy dak lê.

Tannie Glen het die poskantoor beman vir baie jare. Dit was ‘n een man poskantoor en sy het alles gedoen. Onthou die koper pype wat bo-op die toonbank was. Terwyl Tannie Glen daar gewerk het het sy gebrei. Haar dogters het die mooiste handgebreide sokkies skool toe gedra en in die winter het hulle fair isle truie gedra.

Die ou spoorkruising was omtrent daar waar die Eskom paal vandag staan. Ons het as kinders graag op die wa en trekker na die stasie gery. Op ‘n dag het ek en Ouboet die wolbale – wat oppad was na die goedereloods – vergesel. Die wolbale moes per trein na Port Elizabeth gaan waar die jaarlikse wolveiling gehou is. Die wolbale is afgelaai en ons het die pad terug plaas toe gevat. Janboel was die Fordson trekker se bestuurder. Daar was twee treine wat reeds in die stasie gestaan het. Stadig het die wa en trekker oor die spore gekruip en skielik “out of nowhere” het ‘n derde trein die stasie ingekom. Kardoef en die Fordson was in twee. Middeldeur. Gelukkig het niemand seergekry nie. Ek glo nie eers ek en ouboet het regtig geweet wat gebeur het nie.

Nou terug na die Huise tussen Treine en tussen Spore

· Ons gaan die huise geleidelik opknap en ‘n bietjie oemph in hulle sit en dan die tuine opknap. Ons glo aan leef uit die aarde en daarom sal daar vrugtebome en groente geplant word. Omdat die grys water nie onnodig in die “French drain” sisteem gelaat moet word nie, wil ons graag die water hergebruik vir die tuine.

· Die huise kry direk krag van Eskom en die nodige pre-paids is beskikbaar by Wilrick Kontrei Winkel.

· Die sonsondergange is besonders en ‘n moet vir enige fotograaf wat dit wil verewig.

IMG-20180403-WA0028_resized

· Daar is ‘n verskeidenheid van voëls wat jy sal leer ken.

· As jy die gevoel het om te skilder en alles op jou eie tyd te doen – sal die pragtige natuur met die groot doringbome met hul grys peule jou motiveer.

17309818_648354115350774_6427601158426468317_n

· Vir ‘n uitstappie is daar ‘n besoek aan die Slag van Kraaipan. Dit so ongeveer n uur se rit Kameel. Dit was die eerste geveg tydens die Tweede Boere Oorlog en die geveg het plaasgevind op 12 Oktober 1899.

wpb4ba50b0_05_06
Op die nag het 800 man ondere die leierskap en Koos de la Rey die Britte oorrompel op die spoorhalte by Kraaipan. Die gepanserde trein met die naam van “Mosquito” of dan Muskiet het 2 7-pond kanonne, gewere, amunisie en rantsoene vervoer.

· So dan en wan, stop die Rovos Rail by die Huise tussen Treine en tussen Spore.

19642506_701441593375359_2279303865911471041_n

· Maak Kameel deel van jou “memories”

As jy weet van iemand of dalk self uitsien na ‘n rustige bekostigbare lewenswyse kontak ons via selfoon 0822642763 en hoor wat beskikbaar is.

Groetnis

Hennie & Sandra

Stoepstorie 8: Stuart Street Harrismith

Stuart Street Harrismith as Autumn sets in

DSC_0017

We are part of the street as much as we are part of the town.

Our house address is 17A Stuart Street.

Harrismith -1
De Oude Huize Yard was built in 1860! You will find it in the little block right on the right hand side.
10689478_730955376975094_1950670813836090508_n
First Title Deed of De Oude Huize Yard

The name Stuart relates to two possibilities.
*Major Warden named all his children after the Royal house of Stuart. Rumors were that he was an unofficial grandson of Bonnie Prince Charlie.
* Stuart Jacobus, 1803 – 1878, author, diplomatic agent and advocate of emigration, took part in the Sand River Convention in 1852.

img489
Stuart Street in 1904 with a Rickshaw left wide sidewalk right and a railway line. Horses pulled the wagons (or coco-pans “coco pans”).

After the Boer War in 1904, the British had a huge camp on Kings Hill. Here they broke many stones, cut and trimmed it to be used for building purposes. To get these stones in the town a track was laid from Kings Hill to the town. Some of these stones were used when the Town hall was built. This information probably also explains the existence of many houses and buildings in Stuart St, which were built of stone. There were also traces of the track in Vowe and Bester streets.

img973
The first public building in Harrismith was the Court house, serving the community as a venue for the school, public meetings, bazaars and entertainments. All church services were held in the Court house until 1879 when the first church, the Dutch Reformed Church, was built on the site of the present Moederkerk. (Hawkins 1982)
DSC_0285
Stuart street on a peaceful Sunday morning. The trafic light is situated on the corner of Stuart and Piet Retief Streets.

The early magistrates were Bester, Chauvin, Theron, D Cloete, J De Kock, Bramley, (that was accused of high treason), Canisius, J N Boshoff, J Z de Villiers, F W van der Riet, Charles Warden. (Steytler 1932)

Mr. Joseph De Kock resides at De Oude Huize Yard from 23 July 1861 till 23 April 1903 almost 42 years.

28055845_10211400838677874_68296454781991709_n
The corner of Stuart and Retief streets. The Court House on the Left. The trees planted in a square at the foot of Platberg were planted by the “konsentrasiekampkinders” and the indication where the Concentration camp was. The people of the Camp were then transferred to “Tin Town” in Ladysmith
DSC_0283
Corner of Stuart and Piet Retief streets today. The Court House made room for the new Post Office. The trees has grown and where the Concentration Camp use to be is now the town goal.

An almost mad Kitchener was tormented by the Concentration Camp women and children when they did not show respect when the funeral procession of Dr Godfrey Reid pass them. Instead a hissing sound was made. Reid was killed during the Groenkop battle on Christmas day. The women and children were then moved to “Tin Town” close to Ladysmith. Some were transported in open train carriages and the luck ones in proper passenger car.

img933
This picture was taken on the morning of 8 August 1900. A very interesting photo with significant history. On this morning more than 200 burgers of the Harrismith Commando came into town by horse, by “kapkar” and even Spaaiders. They were ready to hand in their weapons and take the consequences. In front of the Court House the Boer’s were ready to sign neutralizing document. The horses were tied to the railings. The name hendsoppers was given to the Commando members. Some came to town in their best Sunday outfits and hard hats while some came in worn out cloths. One of them was the Member of Parlement – Commandant Piet Maree.
13680729_10206774276976723_5526348939792486246_n
The guns that was handed in was demolished and was loaded onto a “bokwa”. There it was transported to the courtyard of the Court House. Here the 5th Coy Royal Engineers destroyed the weapons with a 16 pond-hammer on a anvil and hit to pieces.
img971-1
The house on the left was the home of the Sieberts-family on the corner of Stuart and Mauritz streets. The building on the right was a private school.
img974
Further down Stuart street is the Harrismith Club. This is still standing but been looted.
img840-2
Sandstone curbs in Stuart Street
DSC_0291
Stuart street with 42nd Hill in the back

Thank you to Leon Strachan, Nico Moolman en Biebie de Vos for their contribution

Till next time

Hennie & Sandra

De Oude Huize Yard

Stoepstorie 7: Wesley Hall and Anne James alias Mrs Tom James

Our next story comes with a twist as we noticed that the cornerstone of the Wesley Hall was laid by Mrs. Tom James. It left a question mark.

img461 (2)

Who was Mrs. Tom James?

DSC_1184
The Chevy is doing a trip and parked in front of the Wesley Hall next to the Methodist Church.

The Wesley Hall was built in 1906 and the cornerstone was laid by Mrs. Tom James on 17 January 1906. She was the eldest daughter of James Putterill. Her husband was a true supporter of the church and was for many years the Sheriff and Mayor of the town.

Wesley Hall 2

img459-1
The old Methodist Church was demolished in 1967 – 1968 and the Record Stone of the previous stone was laid by James Putterill on 14 June 1882.

From the time Harrismith was established most of its inhabitants were English-speaking. The British settlers who emigrated to Natal during 1849-50 found the country in the Byrne Valley not suitable for traditional farming practices. Many went to settle in urban areas, while some returned to Britain. Encouraged by Mr Warden, about 1 500 settlers came to Harrismith.

Wesley Hall

The story of Anne as shared by Leon Strachan.

Mrs Tom James was Anne Putterill and has a truly sad but remarkable story.
Her father James Putterill was a Byrne settler with a big personality who owned land in Verulam before moving his family up to Harrismith in 1863. His eldest daughter, a tiny but stubborn 25-year-old woman refused bluntly to get married, even though women were in great demand in the Free State (in 1863 the Free State Republic had been in existence for only 9 years and was extremely sparsely populated).
Unfortunately her disinterest did not prevent a man to fall in love with her. Anne didn’t want to have anything to do with him. When Anne’s strong-willed father (a grandchild referred to him as domineering) got wind of this he stepped in to salvage the situation. He instructed the man, a Welshman called Thomas James, to build a suitable house and furnish it. He, on the other hand, bought trousseau and a wedding dress for Anne, and fixed a wedding date.
When Tom James completed his ‘solid cut stone house,’ James Putterill instructed his daughter to prepare for her wedding. Anne refused, she said she didn’t love Mr. James and that was that.
The Putterill’s were a prominent family thanks to the very forceful James Putterill, who was an excellent business man and played a leading role in the Wesleyan (Methodist) church, as he did in town affairs. Whilst guests filled the church in Warden street on Anne’s wedding day, he instructed his womenfolk to dress up the unwilling bride. He then continued to drive her to the chapel in his carriage, where he walked a very unhappy daughter up the isle. He maneuvered the obstructive girl into position next to the groom, while he flanked her on the other side ‒ urging a flabbergasted minister to get started.Don’t think James Putterill had won the battle of wills yet. Anne was unfazed, she declined bluntly to take the marriage vows in front of all the astonished wedding guests. She stood her ground, not unnerved at all. Putterill didn’t despair either, neither did he give up. It would be a battle of wills to the inevitable end.
Every time it was expected of the bride to answer the parson, James pushed his silent daughter’s head slightly down as if she nodded whilst signalling impatiently to an ever more uncomfortable parson to get on with it. The ceremony was thus unceremoniously consummated, and the unlikely couple settled shakily into the solid stone house.
They were childless (3 stillborn). Tom James turned out to be a stalwart who became sheriff and mayor of Harrismith. Both he and his wife loved fishing, they were often seen fishing together whenever an opportunity occurred. The 66-year old Tom died in 1894, after which Anne took in a Miss Dixon to keep her company. According to Beryl Osborn (Anne’s niece who penned the family history) they lived happily together until the British garrison arrived on Kings Hill in 1903, when disaster struck.
A striking and very charming young soldier, conveniently named private James, befriended the two elderly ladies. Young James told them he was an orphan with no home and no family, all alone in the world.
Besotted with him, Anne bought him out of the army and formally adopted him. The young man then gratefully proceeded to squander his adopted mother’s savings. Even when Anne had lost everything she owned, never an unkind word was uttered or anything damaging believed of the young man. He bolted unceremoniously out of the country when there was nothing left to spend.
The Putterill family had to club together to provide the necessary means for Anne and Miss Dixon, and their parrot, to live on. Anne rewarded them by living into her nineties.

Till next time

Hennie & Sandra

Stoepstorie 6: Melktert

Hier by De Oude Huize het ons ons eie melktertstorie om te vertel.

Elke storie het ‘n begin en hierdie ene begin jare gelede toe ek in 1978 skoolgehou het in Port Elizabeth.

Port Elizabeth
Die Edward Hotel se binnehof, Die biblioteek, Duncanstraat huise, en weer die biblioteek.

Die pragtige St Georges park was net ‘n paar meter van my woonstel af en was ek bevoorreg om ‘n see uitsig te hê, maar so ook die baie bekende  Havelockstraat wat ‘n paar winkels gehad het onderandere ‘n tuisnywerheid.  So staan ek eendag in die einste winkel en kyk wat ek kan aankoop vir die tee by my  vriendin wat in Prospect Hillstraat gewoon het. Net so om die hoek van die pragtige St Mary’s Church.

id161_2l

Terwyl ek nog so tussen die koeke en die terte dinge bespiegel kom ‘n Oompie nader geloop, maar ek gaan my gang en toe ek hand uitsteek in die rigting van die melkterte toe vertel hy my sy melktert storie.

“Niggie ek koop toe mos ook so ‘n melktertjie om huis toe te neem.  Die dametjie vra een of twee en ek is ‘n man wat gulhartig is so ek stem in vir twee.   Die ruilhandel vind plaas geld vir tert en daar stap ek uit.  Dit voel vir my al asof ek ‘n paar spoelklippe in die sak het, maar ek gaan vroulief beindruk.  Terwyl ek nou my motor se neus so in die rigting van die huis druk wonder ek darem oor die  tertjies wat nou saam met my oppad huis toe is.  Hulle roep my naam en nooi my om tog net so ‘n stukkie verleiding te proe voordat ek by die huis kom.  Ek het die pad langs die rivier gekies om my huis toe te vat dus was daar min verkeer.  Ek maak toe ‘n plan en proe so ‘n happie  . . . .  wat ‘n skok . . .  daar was geen verleiding in daardie terte nie.  Ek het die kar se deur oop gemaak en die tert laat rol en ek is oortuig hulle het tot binne in die Baakensrivier gerol sonder om enigsins vorm te verloor”.

safavourite_milk_tart

De Oude Huize se melktertstorie begin by tienuur vanoggend toe ons Nederlandse gaste vanaf die Drakensberg arriveer.  Nou moet julle besef die vorige nag se gaste borsel nog tande na ontbyt.  So doller dan ‘n afkop hoender hardloop ons rond en die Nederlanders soek ‘n badkamer – wil net noem daar is ses van hulle.

Uiteindelik is die vorige nag se gaste by die hek uit en die Nederlander koek vir ‘n wyle in een kamer terwyl ons die ander kamers poleer en suig en pof en tof om reg te kry.  Ek moet byvoeg ek floreer nie wanneer dinge bietjie vinnig gaan nie!.

In die proses vergeet ek om beskuit te bak, ek vergeet om ‘n happie vir 4 uur koffie te bak. Hennie bring uitkoms en gooi ons kar se wiele in trurat en jag SPAR toe.  Op TV sê die oompie mos hul bakery is so goed.  Ek stel voor hy kyk vir ‘n melktert – so een soos in die brosjure – ‘n outydse melktert van een of ander tannie.

Binne 20 min is hy uit en tuis.  Hy het die laaste melktert gekry.

Die gaste sit aan vir koffie en koek en ek haal die tert van verleiding uit die dekseltjie bak  . .  glo vir my as die Baakensrivier naby was sou die ding ook gerol het.  Dis in ‘n tinfoelie pannetjie met baie deeg en min vulsel.  Die kalf is in die put ek kerm en verduidelik al die asprekte van ‘n ordentlike melktert en begin die affêre te sny.  Die kors splinter is fladers en die tert breek waar dit nie veronderstel is om te breek.  Ons lig die ding uit sy tinfoelie houer en sit dit in ‘n diepbord en probeer weer.  Groot genade kry ons ses stukkies uit die dingetjie.  Ons skarrel om tee en koffie te bedien en dan neem Hennie die bordjies met tert in en . . . .

Ek weet nou nie mooi wat gebeur het nie maar een stuk was seker so moeg vir my afbrekende kommentaar dat hy of dit mag ook ‘n sy wees besluit om uit die bordjie te spring en karplaks op die vloer te land.

Ons altwee staan verstom . .  daar was net 6 stukkies

Gelukkig onthou ek dat ons vroeër die dag so ‘n ou versnapperingtjie geëet het en daar ‘n stukkie “bêre vir later” oorgebly het.

5217b3a84e874339938ff5a44b76dcf4

Noodeloos om te sê ek is nou verantwoordelik vir enige tuisgebak!

Groetnis tot ‘n volgende keer

Hennie & Sandra