52 week challenge: Farm gate, farm gates and farm-gate in and around Kameel, RouteR377, North West

A farm gate is the gateway to a farm, but as you all know there is not only one gate on a farm. The gates give access to different areas on a farm. Each gate tells it own story,

Farm gates come in different sizes and styles. The farmers adapt the gates to fit into a specific opening.

The primary aim of the fence is to make access difficult for animals and keep the animals in place as decided by the farmer. It gives the farmer protection to the cultivated crops. They keep the livestock in and the unwanted out. They allow the farmer to maintain control of the animals while maneuvering large working vehicles on and off the property. Farmers know their gates and what they need. Gates are used for main or rear entrances, pastures, pens, or orchards, gates are a staple of life and they need to be sturdy to do the job effectively.

Farm gates go through a lot of abuse and they need to hold up to the rigorous of the elements, the livestock and heavy-duty use. Farm gates are important and they need to be made from the right materials to suit your day to day operation. Farm gates are made from wood or metal.

The best gates is metal. Gates need to be sturdy and strong livestock is more apt to break through wooden gates than metal. Gates need to be heavy, and long lasting all of which are perfectly suited for metal.

Till next time


52 week challenge: Stations and whistle-stop around Kameel

When the train leaves Vryburg station toward Mahikeng (Mafeking) there is a couple of stations and whistle stops en-route. Today there is not much going on, on this route as the trains that use this line is transporting loads to neighbouring countries of South Africa. We have travelled on the old service road between Paradise and Madibogo to have a look at the marker boards.

First stop is Paradise. There was not a station but the farmers would leave a parcel at the rail side for transportation to the next place. The marker telling us that Paradise is 781 miles from Cape Town and the 4013ft above sea level.

The next station is Devondale. There used to be water tanks for the steam locomotives. There used to be a little shop built of stone and we would travel on the passenger train from Kameel to Devondale for an outing. The Devondale marker reads 790 miles from Cape Town and 4129ft above sea level.

Next up is Mnyani only 5 miles from Devondale. This stop was used for passengers to get a way of transportation. It was also a popular stop for parcels. The maker reads 795 miles from Cape Town and the altitude is 4207ft. As you will notice there is a climb in the altitude of 194ft over 14 miles.

Curnow used to be a whistle-stop like Mnyani. It was a popular place for passengers to make use of the train to travel to Mahikeng on the passenger train. As children, we would call this the milk stop. Farmers would load the milk on the train to be transported to Vryburg to the diary. 797 miles from Cape Town 4267ft above sea level.

The next station is Kameel and it is the station we call home. Kameel used to be a busy station with lots of rail traffic. Today the old rail lines tell the stories of better times. It was the station where the grain from the silos was loaded for the next destination. It was extended with more rail tracks round 1980. The station was also equipped with yard lights. Unfortunately, like so many railway stations, the station building and other buildings were demolished. We still have some fun when the weekly train passes by and you feel the rumble of the train under your feet. It will never be the same again but we are trying our best to uplift the station houses and the community. Kameel is 805 miles from Cape Town 4449ft above sea level.

Still, en-route to Mahikeng is Doornbult. Doornbult is a crossing and between Kameel and Doornbult was the old trolley stop. When a train approached the trolley will have a place to park next to the main line. During the Anglo-Boer War, there was also a corrugated iron blockhouse from where the British troops would protect the railway line. Doornbult is 809 miles from Cape Town and the altitude is 4470ft. This is the highest point on the railway line.

Wirsing is a railroad siding and is located in Ngaka Modiri Molema District Municipality, North-West, South Africa. The estimate terrain elevation above sea level is 1377 metres.

Next up is Rabatho. Rabatho is 819miles from Cape Town and the altitude 4325ft

At the end of our road is Madibogo. Like Kameel Madibogo was a busy station. 821 miles from Cape Town 4038ft above sea level. The water tank is still standing the station buildings has been utilized and forms part of the community.

Thank you to everyone whom made their photo’s available.

Till next time


Stoepstorie 14: Kalkoene en Arende

Ma Floss het ons geleer van kalkoene. Die kalkoene sou die inkomste aanvul wanneer die reën wegbly. Klein kalkoentjies is groot gemaak en saans moes die kalkoene in die hok gejaag word.


Nou ‘n kalkoen is ‘n groot voël. Die mannetjies het ‘n uitgroeisel of lel wat van die bokant van die snawel hang. Die mannetjies is groter en kleurryker dan die wyfies. Die mannetjie pronk en sleep vlerk. Die geluid wat hulle maak is koel-koel.


Saans wanneer die son sak was dit ons kinders se werk om die kalkoentrop hok toe te jaag en seker te maak dat almal agter die hek vir die nag is. Jakkalse wat baie lief vir Ma se kalkoene en ‘n kalkoenwyfies sou sommer so van die nes gevreet word. Ons moes seker maak dat die kalkoene hoek toe kom laat middag. Dit was makliker gesê as gedaan. Elkeen sou in ‘n ander rigting hardloop. Dit is toe dat ons uitgevind het dat as jy ‘n sirkel met jou voet op die grond trek sit die kalkoen doodstil in die sirkel. Te bang om te roer. Dit het dinge aansienlik makliker gemaak. Ons het ook geleer dat jy ‘n kalkoen kan koggel deur koel-koel te roep en die mannetjies sou saam sing en pronk. Hulle wag vir hulle kos in die hok. Gelukkig kan kalkoene nie vllieg nie. Hulle skrop in die grond. Wanneer ‘n storm kom hardloop kalkoene hokke toe. Hulle kruip weg. Alhoewel kalkoene op baie tafels beland eet ons nie kalkoen nie.


Arende daar in teen is anders. Dis die vinnigste voël in vlug. Hy kan ver en wyd sien. Hy vreet nie aan aas nie. Hy styg op sonder ’n aanloop. Arende vlieg die hoogste van alle ­voëls. Hulle styg bo storms uit.

Dankie aan The Falks vir die foto

Die arend is die enigste voël wat direk in die son kan kyk. Arende word taamlik oud. Hulle vlieg na die hemele toe wat anders is as enige ander voël. Jy sien die arend lig sy oë op na bo. Hy lig sy oë op na die hemele. Die arend vlieg die son in ….. !!

arend 3-001.jpg
Dankie aan Arend van der Walt vir die pragtige foto

Die vraag is wat doen ek en jy?

Is ons n kalkoen of n arend?

Kalkoene hardloop en gaan kruip weg maar arende vlieg hoër as die probleem … afgesonderd ……. op na die hemel toe.

Kalkoene hardloop rond as daar probleme is.

Arende spreek lewe en sien ‘n storm as ‘n geleentheid. Hulle rig hulle fokus na bo en vlieg nader na hulle Beskermer toe.

Jy sien wanneer ‘n arend opmerk ‘n storm is oppad maak hy sy vlerke wyd oop en hy daag die storm uit

Dankie Totemdieren vir die foto

Ons is nie kalkoene wat die hele wêreld rondharloop op soek na ons eie nessies nie… nee ons is arende wat ons vlerke oopsprei en “Catch the wind!

Dink net – as die arend só kragtig is, hoeveel te meer is jy as mens nie?

Tot volgende keer


Stoepstorie 13: Kameel Rust & Vrede Accommodation

This accommodation on the edge of the Kalahari is situated in a garden that reminds of an oasis in the middle of red sand and thorn trees.

A visitor relaxing in the sun.

This establishment caters for everyone and offers en suite rooms, caravan stays and camping facilities. This Cape Wagtail booked in as a camper and build a camp next to the door to one of the guest rooms.

This family will enjoy the stay in one of the re-purposed camper vans. It sits comfortable between the trees.

The previous years the swallow moved into the family room. This year the swallows booked late and on arrival they found that the house sparrow family has booked early and were sitting cozy in their accommodation.

The garden offers a lot of interesting and quirky places to visit. This is enjoyed by all the guests. You can visit their Facebook page here

There is a variety of ways to enjoy the gardens and watch the feathered guests.

This slideshow requires JavaScript.

Till next time



Stoepstorie 12: Ouma Barlow en die dorp Stella

Die dorp Stella het wonderlike kinderdae herinneringe vir my. In besonder Brandstraat. Dit was die straat waarin Oupa Jimmy en Ouma Sannie se huis was. Nommer 10. Vandag lyk Brandstraat heel anders as wat my kinderdae se onthou dit voorgestel het.


Oupa en Ouma se huis was wit geverf en het so ‘n wye voorstoep waarop Oupa Jimmy graag gesit het en die wêreld bespiet het. Oupa het so ‘n skaaphak kierie gehad waarmee hy jou sommer so nader gehak het. Dit is die straat wat gelei het na die ou klipsaal. Die straat het sommer net daar by die klipsaal gestop. Vandag sou ons praat van ‘n cul-de-sac, maar daardie dae was dit ‘n vreemde woord. Die saal was die middelpunt van die dorp. Dit is nou naas die kerk. Daar was konserte en vergaderings gehou en natuurlik ook het die Vroue Landbou Vereniging hul vergaderings gehou. Ouma Sannie was ‘n raakvatter tussen die vroue van die VLV.

Stella klipsaal.jpg-001
Die Klipsaal word vandag gebruik as ‘n stoor deur die Munisipaliteit.

Brandstraat se huise het elkeen sy eie styl gehad. Almal was wit geverf. Almal naby die straat. Sommer so naby genoeg dat jy met die uit loop slag in die straat was. Daar was die Celliers huis op die punt naaste aan die klipsaal. Die huis het ‘n stoepie tussen die twee kamers wat soos vleuels op die stoep uit geloop het. gehad. Dan was daar die huis met die geboogde sinkplate oor die stoep. So ‘n regte Karoo-styl stoep. Die stoep waarop die oompie sy pyp gesit en rook het. Die hoekhuis lyk vandag nog baie dieselfde. ‘n Lekker stoep met die lae muurtjie.

Die water in Stella is brak want die soutpan lê naby die dorp. Vir baie jare is hier sout ontgin. Ongeag die brak water was daar heel party windpompe in die dorp, want almal het groentetuine gemaak. Ouma Sannie het ‘n Lemon Verbena by die agterdeur gehad. Dit was ‘n fees om die blare tussen ons hande te vryf en dan die reuk vir die hele dag saam te dra. ‘n Lekker vrugteboord was oupa se pride and joy. Die ingelgde geelperskes met dik vla, was ons kinders se gunsteling.

Oupa en Ouma was altwee kinders van die Willowmore, Patensie en die Gamtoos, soos Oupa het altyd na die Kolonie verwys as sy grootword wêreld gepraat het. Hy en Ouma het mekaar van kindsbeen geken. Hy het die plaas Langverwagt naby Kameel gekoop. Op hul oudag het hulle op Stella afgetree.

Ouma het geduld gehad met ons. Sy het die fynste kant hekel met sulke fyn gare en ‘n blink hekelpen. Dollies was ‘n groot gunsteling. Elkeen het die mooiste glaskrale gehad. Dit het geklingel wanneer sy die koffie ingebring het en dit oor die melkbertjie daarmee toegemaak was. Sy het geduld gehad om my te leer hekel – hotklou en al.

Die kombuis het ‘n houttafel gehad. So wit geskrop naby die koolstoof. In die eetkamer was ‘n bal-en-klou tafel wat ‘n verlengstuk gehad het. Op Sondae was die tafel gedek met ‘n gehekelde tafeldoek en haar beenhef eetgerei. Sy sou op ‘n oggend bel en sommer so terloops sê dat sy my pa se gunsteling skaapboud gaar gemaak het en ons moes oorkom vir ete. Sy kon selfs haar skoonseun onder ‘n wip vang met haar kos wat altyd vol verrassings was. Wanneer dit vetkoekdag was, was dit wonderlik om die vormpies van die vetkoeke in die olie te probeer assosieer met ‘n diertjie. Eendjies en hasies was altyd ‘n reg raai.

Ouma het lang hare gehad. Sy het dit in ‘n lang vlegsel aan die eenkant van haar kop gevleg en dan om haar kop gedraai. Na Oupa oorlede is en Ouma by haarself gewoon het, het die dogters op ‘n dag besluit – Ouma se hare moes kort geknip word. Wat ‘n tragedie was dit. Ouma kon nooit met die kort hare vrede maak nie. Ek het baie dae my tas gepak om by ouma te gaan bly maar het maar elke keer weer terug gekom huis toe.

Ouma Sannie het ook die swaar van die lewe geken. Haar een dogtertjie is oorlede en twee van Ouma se seuns is tydens WWII oorlede. Ek het altyd gewonder hoe sy dit oorleef het want daar was altyd ‘n glimlag op haar gesit.

Oupa en Ouma met hul kinders op hul 50ste huweliksherdenking

Ouma het nog in die tyd van briewe skryf gelewe. Onlangs het ek hierdie stukkie kosbaarheid van ‘n niggie ontvang. Die brief is gerig aan haar suster, Tant Pollie, wat in Uitenhage gewoon het. Die inhoud is kosbaar!

Tant Sannie Brief P1

Tot volgende keer


Stoepstorie 10: Devondale tot Kameel

Al ooit gehoor van Devondale?

Die stasie is 25km vanaf Kameel. Vandag is daar min oor van die eens tuiste en besigheid van my Oupa Victor en Ouma Hester. Na hulle huwelik het hulle Devondale Store besit en in die huis langs die winkel gewoon. In die goeie dae van Devondale was daar die watertenks waar die stoomtreine water gevat het. Ek onthou nog die ou Convent wat een van die groot geboue in die omgewing was.


Wanneer daar by die familie op Kameel gaan kuier is, het oupa en ouma met die motorfiets en side-car gery.

Oupa Victor op die motorfiets reg om die pad te vat Kameel toe, maardaar was darem tyd vir ‘n foto sessie.

Dan was dit Ouma Hester se beurt in die syspan. Sou wat wou gee om daardie hoed van nader te kon besigtig.

Motorfiets 1
Ouma op die motorfiets. Kyk die leer kamaste. In my opinie sien ons altyd ons oumas en oupas as baie streng maar as ek so na die foto’s kyk haal ek my hoed vir hulle af. Niks kon hulle onderkry nie.

Ek is seker hulle het by al die bekendes van die omgewing gekuier. Aunt Ethel (oupa se suster) en Uncle Rex Collins het, net oorkant die spoor op Devondale, gewoon. Ek is seker dat daar ook gekuier is by Uncle Alfi and Ant Nellie Fincham, wat op Kinderdam gewoon het. Ook onthou ek die Starkes van Curnow. Daar was die Barlow’s (my ouma en ouma aan moederskant) van Langverwag.

Pa Gerald het altyd vertel van die spook op Devondale – ouma en oupa het na die 4 uur tee gaan stap. Toe hulle terug kom was die tafeldoek onder die koppies en teepot uitgetrek en bo-oor alles gegooi, sonder dat iets uit sy plek was. Daar was natuurlik die fosfor-ligte op die drade waarvan Ma Floss vertel het.

Victor en Hester September 1940
Groot-Oupa Alfred Ernest is in 1937 oorlede en Oupa en Ouma Fincham het toe Kameelbult toe getrek.

Die dae op die plaas was gevul met daaglikse plaas aktiwiteite. Die eerste trekker was ‘n groot aanwins.

Die dorsmasjien

Kameel het ‘n winkel gekry – Mr McKay se winkel. Mr McKay was natuurlik Tannie Glen se pa. Hy het vir jare die winkel besit, maar die beste was die stories oor die mak kraanvoël, Jock, wat almal gejaag het.

Oom Ernest en Tannie Glen op hul troudag. Tannie Glen was ‘n legende in die plaaslike poskantoor waar sy vir jare gewerk het.

Die winkel is later jare deur Oom Daan en tant Lizzi bedryf. Nadat hulle vertrek het, het oom Russel en tannie Corrie Olewage die winkel bedryf. Later jare sou my ouers die winkel bedryf. Nadat hulle genoeg gehad het, het Patrick, my broer die winkel bedryf en later jare het hy dit verhuur. Toe die laaste huurders van die winkel hom, na vele kere gesoebat het om die winkel terug te neem, het hy die bul by die horings gepak en die deure van Wilrick Kontrei winkel geopen.

Kameel se “Mall” ‘n kontrei-winkel, posagentskap, ATM en die bottelstoor

Daar was ook die Italiaanse kryggevangenes wat op die plaas kom uithelp het na die Tweede Wêreld Oorlog. Pa Gerald het hulle by Zonderwater gevangenes gaan haal en weer teruggevat. Renato het vir baie jare kontak met die familie gehou.


My Pa, Gerald staan links

Pa Gerald, Oupa Victor, Ouma Hester, Jean voor en die Italiaaners.

Oupa Victor is in 1954 oorlede en ouma het die Cafee langs die treinspoor begin.

Kameel is een van die dae ek en Hennie se nuwe tuiste ons hoop om in die voetspore van ons ouers, groot-ouers en geliefdes te kan stap.

Tot ‘n volgende keer

Sandra en Hennie


Stoepstorie: 9 Kameel Huise tussen treine en tussen spore

Liewe Ma – Florence of soos ons haar geken het as Floss het 5 huise langs die spoorlyn op Kameel besit. My Pa – Gerald het die huise op 9 Maart 1999 gekoop van die destydse Suid-Afrikaanse Spoorweë en Hawens.


Die spoorlyn tussen Vryburg en Mafeking is eers in 1894 gebou, ná Stellaland en Goosen nie meer bestaan het nie, Cecil John Rhodes, het toentertyd reeds ‘n droom gehad om ’n spoorlyn van die Kaap na Cairo te bou, en hy wou hê dat dit deur die area moes loop want hy het die De Beers Diamantmynmaatskappy gestig en wou ‘n treinroete na die noorde laat loop sonder om deur die ZAR se grondgebied te gaan.

Kameelstasie was dus deel van die Kaap na Cairo projek en is in 1894 op my groot-ouers se plaas Kameelbult gebou. In 1999 is my Pa genader om die huise terug te koop en die titelakte nr T796/1999 is geregistreer op Florence se naam.

Kameel is een van daardie klein dorpies op die R377. Dit was eens ‘n besige spoorlyn wat graan en reisigers vervoer het. Daar is ‘n laerskool en twee kooperasies waar jy saam met die boere van die omgewing kan koffie drink en die weer bespreek. Kameel Rust en Vrede gaste akkommodasie is naby die ou Kameel treinstasie geleë. Ongelukkig is die ou stasie gebou gesloop. Tot jou verbasing sal jy Wilrick Kontrei winkel met ‘n bottelstoor ook hier kry. Hier kan jy die nodige proviant kry. Met sekerheid kan ons hul vetkoek aanbeveel en saam met ‘n koue Lager uit die bottelstoor is dit ‘n wenner.

‘n Stukkie geskiedenis van Kameelstasie wat ek by Jean, my Pa se suster, gekry het. Sy het by die stasie gewerk vanaf 1953.

Die ou Stasiegebou was vol verrassings. Kan dink aan al die papiere wat onder in die kelder gestoor was. Dis ‘n deel van die geskiedenis wat summier verbrand is toe die stasiegebou moedswillig gesloop is. Die ou koper traliewerk en daardie tipiese wagkamer. Treine is daardie dae per morsekode gereguleer. Daar was die pragtige drie-hoekige keramiek waterhouer. Kaartjies is in ‘n kas gehou en die datumstempel van yster moes daagliks op gedateer word. Die Ploegbaas het in die eerste huis gewoon, die ene waarvoor die naam van die stasie staan. Langs die huis was sink kwartiere wat soos ‘n “hostel” was waar die ongetroudes gewoon het. Die Ploegbaas het met ‘n Pomptrollie die spoorlyn ondersoek en herstel.

Oor die jare het die soutpanne by Stella bekende ontdekkingsreisigers en sendeling as besoekers, soos David Livingston en Robert Moffat, gehad. Groot-Oupa Alfred Ernest het op Lonely Hill gebly. Lonely Hill se huis is vandag nog daar – natuurlik erg verwaarloos so op die kant van die soutpanne. Sout is aangery, met donkie-waens na Kameel waar dit dan op die spoortrokke gelaai is. Daardie jare was dit ‘n hout-en-pale gebou Vandag is die soutpanne nie meer produktief nie.

Daar was soms tot 20 busse wat personeel en goedere vervoer het. Die busse het die roomkanne van die plase opgelaai en dit is dan na Kameel gebring waar dit, per spoor, na Vryburg Romerye vervoer is. Die “dubble loaves” was busse wat passasiers en goedere vervoer het. Daar was sitplekke aan die voorkant vir passasiers en dan agter die afskorting is goedere gelaai en na die stasie gebring. Die room en eiers is in die swartroomkamer geberg totdat die trien dit na Vryburg vervoer het. Dit was ‘n soort koelkamer.

Simon wat vir elke okkasie ‘n spesiale uniform aangetrek het. Hy was soort van die “meeter and greeter” van alles wat op- of afgelaai moes word.

Die vuuremmers het aan hake aan die stoepkant van die stasiegebou gehang. Dit was gevul was met sand.

Oom Kleintjie Kleynhans en sy vrou Tant Gertie was van die eerste stasievoorman. Hulle het in die huis waar Ma Floss gewoon het, hulle intrek geneem. Hul Boarder Kollie het oral met hul saam gegaan. Tant Gertie, of soos sy by die laerskool bekend was, tannie Klein, was een van die eerste onderwysers by die laerskool op Kameel.

Daar is tuine om die stasiegebou gemaak en elke jaar was daar kompetisies tussen die stasies om te bepaal wie se tuin die mooiste was, maar dit was nie altyd net werk nie. Almal het na die jaarlikse vuurbol gooi uitgesien. Dit was die tyd wanneer oud en jonk die vuurbolle in die lug bewonder het.

Stukkie angswekkende geskiedenis was toe die dinamiet trein ontspoor het tussen Kameel en Wirsing-halte. Dit was ‘n groot en gevaarlike gebeurtenis. Die ploegbaas moet die trein dag en nag bewaak.

Die spoorpredikant lees 805myl van Kaapstad met ‘n hoogte van 4449 voet.

In 2001 stuur Ma Floss vir ons ‘n brief en daarin skryf sy dat haar skrywe kom van die huise tussen treine en tussen spore. Ma het na haar hemelse woning verhuis op Kersdag 2017.

Ma Floss en Pa Gerald het in stasiemeesterhuis gewoon, sedert 2001. Na Pa sy aardse woning verlaat het, het Ma aangebly. Sy was sommer die Stasiemeester of is dit dalk die Burgermeester. Haar tuin was haar trots en menige dae het sy rustig in haar tuin gewoel en gewerk.

Nou is dit ons en Ma se huise en ons het dit goed gedink om die klein kompleksie na ma te vernoem op ‘n heel ander wyse.

Kameel : Huise tussen Treine en tussen Spore

Baie dae het ons die treinspore ge-ondersoek en bewonder. Onthou nog ons eerste besoek aan ons ouers toe Ma verskoning maak vir die klein veldmuisie wat in die huis is. Twee uur die oggend word ons wakker van ‘n snaakse geluid. Dit was nie die veldmuis nie maar ‘n trein wat verby gegaan het. Nodeloos om te sê die veldmuis het ons nooit gepla nie.

Ek onthou Pa Gerald se ontsteltenis toe hulle een middag van Vryburg gekom het en daar was twee trekkers met kettings aan wat die stasiegebou platgetrek het. Die kelder met al die papier van baie jare is aan die brand gesteek en dit het vir dae gebrand. Pa kon nooit ophou praat hoe onnodig dit was nie. Ja vandag lê daar nog steeds van die bourommel van die stasiegebou. Soos dit in ons tye gaan word dinge verwoes maar daar bly altyd ‘n getuienis agter.

Kameel stasie

Ek onthou ouma Hester se Café reg langs die spoorlyn. Dit was die plek waar ons menige dae na skool gaan kuier het. Ouma het so ‘n glas toonbank gehad met ons gunsteling lekkers agter die glas. Daar was appelkose, Wilson toffies en suurtjies. Elke jaar wanneer ouma op vakansie gegaan het, het Ma die Café ge’run’. Dit was vet pret vir ons Finchampies. Wanneer daar ‘n groot bederf was het ons Marie beskuitjies met kondensmelk gekry. Paul wat die kok was het ons bederf met allerhande lekker geroosterde broodjies. Ouma se stoele en tafels het nuwe tafeldoeke en kussingtjies gekry en ons kon sommer so tussen die broodjies huiswerk doen. Later van jare het die kafee toegemaak en die is ook gesloop.


Klein tyd het ons met die trein gery tot by Devondale. Vir die lekkerte het Ma vir ons padkos gepak. Dan was ons passasiers op die trein na die Landsdienskampe van daardie jare. Jy moes jou eie bedgoed saamvat. Ma het ons toegerus met sulke “fancy” kombers bande. Nogal egte leer. Die nagmerie het begin wanneer ons moes terugkom en die beddegoed kon nie weer in die bande pas nie. Dit was altyd ‘n spesiale uitstappie. Die tikketak van die treinwiele op die spoor is iets wat altyd met my sal bly.

In ons kinderdae was Oom Jan en Ta’Bettie die Stasiemeester. Die hele familie was groot vriende en kuiertye is aangedui met die rooi en wit ranggeer ligte. Wanneer die rooi lig geskyn het het hulle nie kom kuier nie, maar wanneer die wit lig geskyn het was hulle oppad.

Het jy al ooit na die detail van ‘n spoorlyn gekyk? Elke stuk yster vertel sy eie storie.

Vandag is die treine min en is daar vele stiltes tussen die kom en gaan van die treine. Die wissels en afstandborde vertel hul eie storie

Ek onthou die dag toe Ma en Tant Lena die Golf op die grondpad omgegooi het. Dit was naby Devondale. Ma het ‘n lelike sny op haar kop gehad. Tant Lena het die blikkie koeldrank op haar sakdoek gegooi en probeer om die bloeding te stop. Dit was tervergeefs. Daarna het die Oud Cologne te voorskyn gekom en dit het in ‘n mate gehelp. Tant Lena het haar sakdoek by die venster uitgewaai toe sy hoor dat daar ‘n trein aankom. Die treindrywer het op Kameel vir Pa laat weet dat daar ‘n Golf langs die pad op sy dak lê.

Tannie Glen het die poskantoor beman vir baie jare. Dit was ‘n een man poskantoor en sy het alles gedoen. Onthou die koper pype wat bo-op die toonbank was. Terwyl Tannie Glen daar gewerk het het sy gebrei. Haar dogters het die mooiste handgebreide sokkies skool toe gedra en in die winter het hulle fair isle truie gedra.

Die ou spoorkruising was omtrent daar waar die Eskom paal vandag staan. Ons het as kinders graag op die wa en trekker na die stasie gery. Op ‘n dag het ek en Ouboet die wolbale – wat oppad was na die goedereloods – vergesel. Die wolbale moes per trein na Port Elizabeth gaan waar die jaarlikse wolveiling gehou is. Die wolbale is afgelaai en ons het die pad terug plaas toe gevat. Janboel was die Fordson trekker se bestuurder. Daar was twee treine wat reeds in die stasie gestaan het. Stadig het die wa en trekker oor die spore gekruip en skielik “out of nowhere” het ‘n derde trein die stasie ingekom. Kardoef en die Fordson was in twee. Middeldeur. Gelukkig het niemand seergekry nie. Ek glo nie eers ek en ouboet het regtig geweet wat gebeur het nie.

Nou terug na die Huise tussen Treine en tussen Spore

· Ons gaan die huise geleidelik opknap en ‘n bietjie oemph in hulle sit en dan die tuine opknap. Ons glo aan leef uit die aarde en daarom sal daar vrugtebome en groente geplant word. Omdat die grys water nie onnodig in die “French drain” sisteem gelaat moet word nie, wil ons graag die water hergebruik vir die tuine.

· Die huise kry direk krag van Eskom en die nodige pre-paids is beskikbaar by Wilrick Kontrei Winkel.

· Die sonsondergange is besonders en ‘n moet vir enige fotograaf wat dit wil verewig.


· Daar is ‘n verskeidenheid van voëls wat jy sal leer ken.

· As jy die gevoel het om te skilder en alles op jou eie tyd te doen – sal die pragtige natuur met die groot doringbome met hul grys peule jou motiveer.


· Vir ‘n uitstappie is daar ‘n besoek aan die Slag van Kraaipan. Dit so ongeveer n uur se rit Kameel. Dit was die eerste geveg tydens die Tweede Boere Oorlog en die geveg het plaasgevind op 12 Oktober 1899.

Op die nag het 800 man ondere die leierskap en Koos de la Rey die Britte oorrompel op die spoorhalte by Kraaipan. Die gepanserde trein met die naam van “Mosquito” of dan Muskiet het 2 7-pond kanonne, gewere, amunisie en rantsoene vervoer.

· So dan en wan, stop die Rovos Rail by die Huise tussen Treine en tussen Spore.


· Maak Kameel deel van jou “memories”

As jy weet van iemand of dalk self uitsien na ‘n rustige bekostigbare lewenswyse kontak ons via selfoon 0822642763 en hoor wat beskikbaar is.


Hennie & Sandra

Stoepstorie 8: Stuart Street Harrismith

Stuart Street Harrismith as Autumn sets in


We are part of the street as much as we are part of the town.

Our house address is 17A Stuart Street.

Harrismith -1
De Oude Huize Yard was built in 1860! You will find it in the little block right on the right hand side.

First Title Deed of De Oude Huize Yard

The name Stuart relates to two possibilities.
*Major Warden named all his children after the Royal house of Stuart. Rumors were that he was an unofficial grandson of Bonnie Prince Charlie.
* Stuart Jacobus, 1803 – 1878, author, diplomatic agent and advocate of emigration, took part in the Sand River Convention in 1852.

Stuart Street in 1904 with a Rickshaw left wide sidewalk right and a railway line. Horses pulled the wagons (or coco-pans “coco pans”).

After the Boer War in 1904, the British had a huge camp on Kings Hill. Here they broke many stones, cut and trimmed it to be used for building purposes. To get these stones in the town a track was laid from Kings Hill to the town. Some of these stones were used when the Town hall was built. This information probably also explains the existence of many houses and buildings in Stuart St, which were built of stone. There were also traces of the track in Vowe and Bester streets.

The first public building in Harrismith was the Court house, serving the community as a venue for the school, public meetings, bazaars and entertainments. All church services were held in the Court house until 1879 when the first church, the Dutch Reformed Church, was built on the site of the present Moederkerk. (Hawkins 1982)

Stuart street on a peaceful Sunday morning. The trafic light is situated on the corner of Stuart and Piet Retief Streets.

The early magistrates were Bester, Chauvin, Theron, D Cloete, J De Kock, Bramley, (that was accused of high treason), Canisius, J N Boshoff, J Z de Villiers, F W van der Riet, Charles Warden. (Steytler 1932)

Mr. Joseph De Kock resides at De Oude Huize Yard from 23 July 1861 till 23 April 1903 almost 42 years.

The corner of Stuart and Retief streets. The Court House on the Left. The trees planted in a square at the foot of Platberg were planted by the “konsentrasiekampkinders” and the indication where the Concentration camp was. The people of the Camp were then transferred to “Tin Town” in Ladysmith

Corner of Stuart and Piet Retief streets today. The Court House made room for the new Post Office. The trees has grown and where the Concentration Camp use to be is now the town goal.

An almost mad Kitchener was tormented by the Concentration Camp women and children when they did not show respect when the funeral procession of Dr Godfrey Reid pass them. Instead a hissing sound was made. Reid was killed during the Groenkop battle on Christmas day. The women and children were then moved to “Tin Town” close to Ladysmith. Some were transported in open train carriages and the luck ones in proper passenger car.

This picture was taken on the morning of 8 August 1900. A very interesting photo with significant history. On this morning more than 200 burgers of the Harrismith Commando came into town by horse, by “kapkar” and even Spaaiders. They were ready to hand in their weapons and take the consequences. In front of the Court House the Boer’s were ready to sign neutralizing document. The horses were tied to the railings. The name hendsoppers was given to the Commando members. Some came to town in their best Sunday outfits and hard hats while some came in worn out cloths. One of them was the Member of Parlement – Commandant Piet Maree.

The guns that was handed in was demolished and was loaded onto a “bokwa”. There it was transported to the courtyard of the Court House. Here the 5th Coy Royal Engineers destroyed the weapons with a 16 pond-hammer on a anvil and hit to pieces.

The house on the left was the home of the Sieberts-family on the corner of Stuart and Mauritz streets. The building on the right was a private school.

Further down Stuart street is the Harrismith Club. This is still standing but been looted.

Sandstone curbs in Stuart Street

Stuart street with 42nd Hill in the back

Thank you to Leon Strachan, Nico Moolman en Biebie de Vos for their contribution

Till next time

Hennie & Sandra

De Oude Huize Yard

Stoepstorie 4: The abundance of pears

There is a pear tree in our neighbor’s garden but we are fortunate that a couple of branches arched into our driveway. On a windy day the pears would end-up on our driveway and were to bruised to eat or use. Every year we would safe some but end up with a bottle or two chutney or perhaps a starter of blushing poached pears.

This year there was a good crop of little Hood pears hanging over our driveway.


A little research and we were ready for our harvest. Pears ripen from the inside out. Left to ripen on the tree, they may become mushy. They ripen quite nicely once harvested. The old trick of storing the pears in a cool, dry place and the add of bananas did the trick. I put the bananas on top of the pears—and the more bananas, the faster the pears ripen.


Yesterday was Mulled Pear day.

We peeled and core the pears and let is sit in a bowl with salt water to prevent the pears to turn brown.


First the oven needs to be preheat to 150oC.

Then it was time to make the Mulled syrup. I used crab apples to give the syrup a nice pink color. Once there was a nice pink color in the water. The crab apples were removed.


Then cinnamon, star Aniseeds, gloves and allspice were added to the crab apple water.


The water was put to a rapid boil and then sugar was added. The sugar was then added and once the sugar dissolved a good bottle of red wine was added. A Merlot is a fruity wine that add to the flavor. The smells from the big pot was divine. It reminded we of my Mom and the many bottles that she filled during the summer months. Her specialty was canned whole peaches. We called it cling peaches because the pip was left inside and when eating the whole peach you really have to cling on to it or it would flew over the dinning table.


The syrup was then strained through a muslin cloth and I must say the color was looking just right.


The pears pack into warm, sterilized jars. Pears are very bottom-heavy and I find that you have to fill the bottles with more pears than originally though. Heat the syrup to boil and pour into the jars.


Cover the jars with lids, but do not tighten it properly. Place the jars about 5cm apart in the oven for about 2 hours. This will also depend on the size of the jars.


Remove from the oven and seal properly and place on a wooden surface. Leave undisturbed until completely cool and check the seal the following day.


It will last for about 12 months on the shelf of your canning cupboard.


Proof is always in the tasting. For an early evening we had mulled pears, with Parma Ham and Goat’s Cheese Salad

Till next time

Hennie & Sandra

De Oude Huize Yard

Stoepstorie 2: Traveling Companion

Wanneer ek ‘n Volkswagen Beetle op die pad raakloop dan kyk ek altyd waar sy flikkerligte sit. Julle weet daardie armpies wat so uitgeskiet het langs die deure wanneer daar gedraai word. In Engels is dit semaphores.


Pa was die “traveler” in ons familie. Hy sou niks daarvan dink om ons in die kar te laai en êrens heen te ry. Ons eerste kar was ‘n Borgward – ‘n besonderse motor wat op voco-paraffin kon loop.Aust76

Daar was die oranje VW Beetle met die “dog-box”. Ek onthou die reis af Jeffereybaai toe – die bagasie is in die neus van die Beetle gelaai en dan het Pa die neus van die motor in die regte rigting gedruk. Ons plek was bespreek in die Jeffreys Bay Hotel. As ek reg is is dit vandag die Savoy Hotel. Pa het op gevoel gery so het ons Jeffreysbaai ge”overshoot” en in die destydse Ferreiratown gestop. Gelukkig was daar ‘n vriendelike man wat Pa in die regte rigting gestuur het.

Dan was daar later die bootvaart op die Knysna Lagoon en die gety wat ons wou intrek. Janboel en Julian wat moes stoot dat hulle bars om die boot op droeë grond te kry.

Al die kere wat ons gaan springhase jaag het met die Willy’s Jeep. Dit was ons Saterdag-aand uitstappie op die plaas. Menige aande het ons met Jeep en al in ‘n gat te lande gekom. Dit was pret om met ‘n groot gesukkel weer huis toe te hinkepink.

Die Nuwejaar kamp by West-end dam met pa se 8-ton lorrie en die wit Engelse tent. Die blou lorrie sou die naweek van Nuwejaar gelaai word met onder andere beddens wat kon opvou in sulke oulike amperse tafeltjies, die nodige potte en panne en natuurlik die wit tent. Daar is visgevang en geswem. Later van tyd was daar ‘n bootjie waarmee die vissermanne se hoeke die water ingeneem is. Dit was in die tye voor sonbrand beskerming en gewoonlik was daar ‘n paar erg verbrande rooi lywe.

Die Engelse tent het ‘n spesiale plek gekry by Kameel Rust & Vrede Bed en Ontbyt

Die kuier by tant Meraai in die Gamtoos en die tabak-vlooie wat ons byna opgevreet het. Ma het so in ‘n fluister stem vir Pa vertel van die vlooie maar ai, met Tant Meraai se ore was daar geen fout nie.

Dan onthou ek ook die kuiers by oom Salmon en Tant Pollie op Uitenhage. Tant Pollie was my ouma Barlow se suster. Vandag nog is Tant Pollie se appeltert deel van De Oude Huize Yard se spyskaart. Ek onthou die tafel in die kombuis waar ons almal saam gekuier het en stories van die Kolonie vertel het.

Daar was die tye wat ons laat-laat middag by die huis weg ry om by Popeye, soos my Pa my Ma genoem het, se familie in Skurweberg te gaan kuier. Tant Madeleine en oom Was het by Skurweberg gebly. So lekker teen die klip koppie. Daar is gekuier om Grand-cru en roomys.

Soms het ons 21h00 van die plaas gery om op Cypress in die Steynsrus distrik te gaan kuier. Dit was waar Fritzie en Rhoda geboer het. Ontbyt aan die tafel in die voorhuis was altyd ‘n ondervinding met Fritzie wat vir elkeen ‘n snybrood gesny het. Nooit meer as een sny op ‘n slag. Vir ons Finchams was dit nogal vreemd want dit was ons stapelvoedsel. Ek onthou die uitstappie met die Bluebird Datsun in die Golden Gate. Daarna was Pa Gerald nooit weer gretig om Golden Gate te besoek nie.

Op ‘n ander toer is ons na Francistown in Botswana, daardie kuiers in die destydse Suid-Rhodesia. Die Vic Falls, waar ons op ‘n bootvaart op die meer was. Een van die passasiers se kinders het ‘n aap geterg en is gebyt. Toe moes almal terugkeer wal toe. Pa het ons die Valley of Ruins en Matopo Hills gewys. My gunsteling plek was Leopards Rock omdat dit so ‘n pienk kleur geverf was en ek het aan Monaco gedink.

Daar was al die rally’s saam met Cecil en Paaijapan. Persoonlik dink ek daar is klein-kinders met Av-gass in hulle bloed. Pa en Ma het een aand in die middel van die winter by ons oorgeslaap. Juis met die hele Rally konvooi. Pa het voorgestel dat die manne buite sou slaap maar het nie rekening gehou met die Vrystaatse koue nie. Die nag het die manne voor die kaggel geslaap. Dit het nogal ‘n gesnork uit die boonste rakke gewees.

Pat en Pa wat “flips” in DVZ ZA oor Kameel geneem het. Dit was vir Pa groot vreugde en hy het later jare vertel hoe Kameel en die omgewing uit die lug lyk. Daar is later ‘n langer aanloopbaan deur die mielielande gemaak. Later jare sou Pat, Ma, ek en Hennie gaan blomme kyk in Springbok en ja ek kan ‘n noodlanding aftik op my lys.

Daar was die kuier in Namibia by Susan en Derick. Die plaas was op Gobabis en toe die terugrit aangepak moet word was die motor se battery pad en al genade was die Landdrover. Nodeloos om te sê, Derick het ‘n plan gemaak, ‘n matras is vir Ma en Susie agter op die Landdrover gesit. Hulle moes darem in gemak reis. Ma kon nooit uitgepraat raak van hoe sy en Susie die hele pad terug Windhoek toe gegiggel het.

Daar’s al die kuiers by Mike en Hes in Bloemfontein en Mike wat Pa na elke “scrapyard” in Bloem moes neem. Dis seker waar ek my liefde vir ‘n skrootwerf gekry het.

Daar was kuier in Harrismith en pa se woorde aan Hennie – “Hendrik ek weet nie wat jy betaal het nie maar ek is seker jy het te veel betaal”

Oupa wat Pedri geleer het van toast, bacon en eiers – sy gunsteling!.

Wat ‘n lewensrit was dit nie!

When you give your children knowledge, you are telling them what to think. When you give your children wisdom, you do not tell them what to know, or what is true, but, rather, how to get to their own truth.

Tot ‘n volgende keer

Hennie & Sandra

De Oude Huize Yard