Kameel Stoepstorie: Kameel 250 Rally

A wonderful festive atmosphere was the spirit of the day. Everyone was talking and walking around the sport field of Kameel Laerskool. The mothers were feeding the crowds. People were meeting old friends from far away at the annual Kameel 250 Rally.

You would ask Kameel. Yes, Kameel and our village has nothing to do with camels.

The Kameel 250 Rally brought participants from all over South Africa to be part of this festive day. A record of 46 entries were part of the Kalahari race.

Our village is known for the railway line that was built in 1894 as part of the Cape to Cairo project. The railway line was built on my Great Grand-father, Alfred Ernest Fincham’s farm – Kameelbult.o

A little more about Alfred Ernest. He was born in the year 1869 at The Grange in the Hopetown District and is a son of the late John Thornton Fincham, farmer and general merchant of the district.  In 1870 he gave up the business in those parts and proceeding northwards to Vryburg.  Bechuanaland where he assisted in establishing the firm of Fincham and Sons. He sold out his interest to take up farming in the Mafeking District, by purchasing a block of farms of 9000 morgens at Ramathlabama.  Alfred was one of the defenders in the siege of Mafeking, belonging to the Town Guard, manning De Kock’s Corner Fort through the Siege of Mafeking.  When it was raised he returned to farm life, giving attention to raising both large an small stock.  He married the Elizabeth Ellen West and they had four children. Louisa Elizabeth, Mary Amelia, Ada Ethel and Victor Baden (my Grandfather)

The foot-and-mouth disease took its toll amongst the cattle and the family then moved to the farm in the Stella district. When they arrived at the farm Louise commented that there was a Lonely Hill. The house and piece of land is still known as Lonely Hill.

This piece of land is right next to the Stella Salt Pans and over the years David Livingston and Robert Moffat visited the area. H Anderson Bryden wrote in his book Gun and Camera in South Africa about his visits to the Finchams

The road between lies across a dead flat, unbroken tree or bush, and is inexpressibly wearisome. The telegraph posts, which follow the road between Vryburg and Setlagoli, rather add to than detract from the monotony. This fifty mile stretch to Setlagoli, dull, fiat, and uninteresting as it is, especially if you follow the post road and do not call at Fincham’s, is to my mind one of the most trying in British Bechuanaland . I have ridden it several times alone, and I have noticed at such times, that the utter lack of relief over this deadly bit of veldt seemed to impress itself even upon one’s horse.

Salt was mined and transported via donkey wagons to Kameel railway line. Later on, a wooden building was erected and the everyday running of Kameel Railway Station came into being.

Victor married to Hester Cecilia Guache  and they raised three children namely Alfred Ernest, Gerald Cecil (my father) and Jean Dolores.

Victor was born on 6 June 1900 in a tunnel underneath the town during the “Seige of Mafeking. 

The newly weds moved to Devondale where they made a living running a small shop. They would drive to Kameel to visit family in friends on a motorcycle with a sidecar.

My Great-grandfather passed away on 15 Jul 1937 and was buried in the Mafeking cemetery. Victor and Hester then moved the Kameelbult.

They saw the need for education for their own children and for the children of the farming community. The Kameel Laerskool opened its doors in 1934 in a room in my grandparents house. My granny – Hester was very involved with the day to day issues of the school. My parents and we all attended the farm school. All the kids of family and friends also attended the farm school. Growth was evident and my grandfather built a stone school which was later demolished. He then built a two-class room school building and till today it is fondly remembered as the Witskool due to the fact that since I can remember it was painted white. https://deoudehuizeyard.com/2018/01/17/a-farm-school-in-kameel

The Witskool

Later years the school building was renewed and the school that hosted the Kameel 250 Rally was built. The sport fields are changed into the starting point and pit-stops for the competitors.

My dad, Gerald was a keen spectator of all kinds of sport. When my two younger brothers, Cecil and Mike was old enough they all got into the Off-road racing. An old farm bakkie was transformed into a racing machine. ith now sponsorship and no fancy engines they competed in every race. Dad and Pajapan would be the backup crew and my Mon would follow in a car. This was the beginning of holidays next to off-road tracks for the two. Mom would fondly remember all the funny incidents.

Kameel has also delivered some NR and National Champions over the years in the form of Hein Moolman, Cecil Fincham, Wikus van Deventer and most recently, Victor Fincham. Victor is my cousin.

In the words of Victor : Well to be honest it started while I was still wearing nappies. I basically grew up next to the track. My uncle, Cecil Fincham Snr, (is a NRCCC Champion ) started racing the the late 80’s, and him and my Grandfather use to take me to all the races and that is where I fell in love with racing and the mystique and adventure surrounding it. I had done thousands of races in my head and with my bicycle in the back yard growing up and finally got my chance in 2013 and the rest as they say is history…..

Till next time


Kameel Stoepstorie: Water is everything

South Africa is located on the Southern tip of Africa. About twice the size of Texas. Climate change has affected water supplies within the region. Rains that usually come and supply the country’s water has come infrequently. Living on the edge of the Kalahari desert makes us realize how precious water is.
This is the reason why there is a lot of excitement when a new borehole is drilled that will supply water to my family on their farm. In fact it is a huge occasion. Once the drill is in place and it starts to crack the earth there is a lot of dust. Our heads are hanging low in prayer that there will be water at the bottom of the hole. Time goes by and a lot of activity takes place. Hennie and myself is watching the process in anticipation.

The drill is set up.
Everyone knows exactly what to do.
My brother starts the generator.
We all gather to witness this occasion.

All underground water originates on the surface of the earth. The heat of the sun evaporates it, it forms clouds and falls as rain or snow. Water accumulates in streams, ponds, oceans and it seeps into the ground. Just how much water is there underground? Geologist have determined that there is 30 times more water underground than above ground in the world!

My brother gives a hope full smile.
The earth is broken
The big yellow machine is giving a roar
The last check for the right place
Spectators gather under the trees.  

My brother is checking the condition of the soil. He always brought a little rock to mom when he drilled a hole containing water. Is this perhaps it.  Some discussions … Some worries …..

Huge machinery, more dust and huge pneumatic chisel is used

At 60m deep there is a show of water and the spray is unbelievable. There will be another little stone to add to my Mom’s collection.

Today we can all look back and say thank you to the Almighty that water came to the surface. We as humans along side with the animals can enjoy a new lease on life even in the drought that is presently so part of our daily lives. Water might be a basic human right in our country but, we living in the platteland in the North-West Province, do not have the privileged of a big dam or two, that supply the area with water. We are solely depending on borehole water. This is utilized by humans and animals. You might want to tell that the dam is leaking – yes it is but have you though about the little wild steenbuck, the little duiker and other that needs water too. Everyone is welcome to share the water.

Till next time


Kameel Stoepstorie: Die Lighuis

Dis warm en droog in die Noord-Wes Provinsie van Suid-Afrika. Ons het nog nie ‘n dag beleef onder 30oC nie. Daar is sulke warm Weste winde wat waai en alles verdor. Die boere se vee moet voer kry en elkeen maak ‘n plan en kyk na die wolke en buig laag en pleit by die Groot Genade vir reën op die regte tyd.

So in die week sit ons op die stoep en warm kry. Ons bekyk die voëls in die tuin. Die Indian Myna paradeer ook op en af en intimideer die ander geveerde gaste. Dit is toe dat ons opmerk dat die Myna kort-kort hoog, na die ou Spoorweë Werfligte, toe vlieg. Jou werklik daar is ‘n gat in die lig en die paartjie is besig om huis op te sit binne in die lig. Die ligte staan so ongeveer 10 meter hoog.


Ons hou hulle dop en besluit dat die ligte seker ‘n tipe broeikas vir Myna’s moet wees. Dis ‘n heen en weer gevlieg en alles waarop hulle beslag kan lê word ingesleep in die nes. Net so skielik as wat die gewoel begin het, kom dit tot ‘n end. Dan word kossies aangedra, wat weer bydra tot ‘n ander bedrywigheid.

Vroeg oggend is daar egter ‘n lawaai van ‘n ander aard. Die lighuis is in rep-en-roer. Ons opmerking is dat daar huismoeles is. Moeksie is nie tevrede met die omstandighede en vereis ‘n lugversorger. ‘n Geskree en gegil wat baie benoud klink.


Jou werklik daar hang groot vere by die gat uit. Die een Myna is binne-in die lig en die ander buite. Altwee gaan te kere soos besetenes. Die vraag by ons ontstaan sou dit nou deel van die landsbesetting-sonder-vergoeding, wat op almal se lippe is, wees?

Die Myna’s gaan nie net sommer oorgee nie. Beide veg vir hul toekoms. Die aanval duur ongeveer 4 ure in ‘n temperatuur van 35oC. In hul lighuis was dit verseker baie warmer. Dan teen middag-ete kom daar ‘n wending. Die nes is nou weer toeganglik vir beide die Myna’s. Kossies word aangedra en die heen en weer gevlieg neem toe. Die vrede daal weer op Mnr en Mev Myna se Lighuis.

Nou wonder ons wat was die bohaai dan oor. Die antwoord kom sommer skielik wanneer twee voëls uit die lig aarde toe kom. Dit het my aan ‘n ou oorlog-fliek laat dink wanneer die Fokkers so op hul vyande afgeduik het. Die grootste van die twee land met ‘n plof onder die lig. Dis ‘n heelwat groter voël. Dit is ‘n Koekoek.

Die Afrikaanse koekoek is ‘n somertrekvoël. Dit is tussen 30 – 32cm lank en 95 – 112g groot. (African Cuckoo). Die voël is ‘n broeiparasiet en gebruik ander voëls as broeigasheer.


Tot volgende keer


Kameel Stoepstorie: Wanneer ‘n lokomotief ‘n hulproep gee.

So op ‘n snikhete dag hoor ons ‘n trein aankom. Dis ‘n vriendelike treindrywer, want soos hy aankom word die toeter (of is dit nou ‘n fluit) geblaas. Niks ernstig, so ‘n versigtige toet toet. Dit het my nogal aan die tjoetjoe laat dink.

Ons nuuskierigheid kry die oorhand, want alhoewel ons langs ‘n spoorlyn woon is treine nogal skaars.

Die trein kom so stadig nader. Kan ek maar sê hy bekruip ons huis, so amper hinkepink kom hy nader. Dis net twee lokomotiewe. Die een aan die voorkant is blou en die ander ene is oranje. Julle weet amper soos die ou landsvlag.
Die drywer en sy assistent het omtrent uitgebraai in die kajuit so in die hitte van die stryd. Geen instrument werk nie. Hennie lag, want toe hulle vra vir water gaan haal hy ‘n bottel koue water met glase uit die yskas. Dis toe dat hulle van hul delema vertel.
Nee hulle soek meer water – vir die lokomotief. Die lokomotief het hulp nodig. Die dieselengin kook – julle weet soos wanneer ‘n kar se waterverkoeler lek en die motorengin te warm word.
Die tuinslang word nader gesleep en op die drukpomp gekoppel. Hennie raak bekommerd en wil weet hoeveel water die kragtige masjien nou nodig sal hê? Daar word geskert en gelag stastieke word uitgeruil. Die drywer vertel dat die vrag agtergelaat is en hulle dit weer gaan hak wanneer die lokomotief ‘n bietjie gelawe is.
Deure soos groot soos hekke word oop gemaak. Die lokomotief sluk lustig aan die koel boorgatwater. Dan word die engin aan geskakel en die aarde maak so ‘n trilling onder ons voete. Nog water word gesluk deur die blou monster.
Dan kom die teken dat daar nou genoeg water in die tenk is. Die tuinslang word weer terug tuin toe gestuur. Die pomp word afgeskakel en die dag se opwinding is verby.
Die trein het sy vrag gaan hak en met die tweede verbykom slag het dit vriendelik gefluit en verby gegalop.
Groetnis tot volgende keer.

Kameel Stoepstorie: Kalkoene en Arende

Ma Floss het ons geleer van kalkoene. Die kalkoene sou die inkomste aanvul wanneer die reën wegbly. Klein kalkoentjies is groot gemaak en saans moes die kalkoene in die hok gejaag word.


Nou ‘n kalkoen is ‘n groot voël. Die mannetjies het ‘n uitgroeisel of lel wat van die bokant van die snawel hang. Die mannetjies is groter en kleurryker dan die wyfies. Die mannetjie pronk en sleep vlerk. Die geluid wat hulle maak is koel-koel.


Saans wanneer die son sak was dit ons kinders se werk om die kalkoentrop hok toe te jaag en seker te maak dat almal agter die hek vir die nag is. Jakkalse wat baie lief vir Ma se kalkoene en ‘n kalkoenwyfies sou sommer so van die nes gevreet word. Ons moes seker maak dat die kalkoene hoek toe kom laat middag. Dit was makliker gesê as gedaan. Elkeen sou in ‘n ander rigting hardloop. Dit is toe dat ons uitgevind het dat as jy ‘n sirkel met jou voet op die grond trek sit die kalkoen doodstil in die sirkel. Te bang om te roer. Dit het dinge aansienlik makliker gemaak. Ons het ook geleer dat jy ‘n kalkoen kan koggel deur koel-koel te roep en die mannetjies sou saam sing en pronk. Hulle wag vir hulle kos in die hok. Gelukkig kan kalkoene nie vllieg nie. Hulle skrop in die grond. Wanneer ‘n storm kom hardloop kalkoene hokke toe. Hulle kruip weg. Alhoewel kalkoene op baie tafels beland eet ons nie kalkoen nie.


Arende daar in teen is anders. Dis die vinnigste voël in vlug. Hy kan ver en wyd sien. Hy vreet nie aan aas nie. Hy styg op sonder ’n aanloop. Arende vlieg die hoogste van alle ­voëls. Hulle styg bo storms uit.

Dankie aan The Falks vir die foto

Die arend is die enigste voël wat direk in die son kan kyk. Arende word taamlik oud. Hulle vlieg na die hemele toe wat anders is as enige ander voël. Jy sien die arend lig sy oë op na bo. Hy lig sy oë op na die hemele. Die arend vlieg die son in ….. !!

arend 3-001.jpg
Dankie aan Arend van der Walt vir die pragtige foto

Die vraag is wat doen ek en jy?

Is ons n kalkoen of n arend?

Kalkoene hardloop en gaan kruip weg maar arende vlieg hoër as die probleem … afgesonderd ……. op na die hemel toe.

Kalkoene hardloop rond as daar probleme is.

Arende spreek lewe en sien ‘n storm as ‘n geleentheid. Hulle rig hulle fokus na bo en vlieg nader na hulle Beskermer toe.

Jy sien wanneer ‘n arend opmerk ‘n storm is oppad maak hy sy vlerke wyd oop en hy daag die storm uit

Dankie Totemdieren vir die foto

Ons is nie kalkoene wat die hele wêreld rondharloop op soek na ons eie nessies nie… nee ons is arende wat ons vlerke oopsprei en “Catch the wind!

Dink net – as die arend só kragtig is, hoeveel te meer is jy as mens nie?

Tot volgende keer


Kameel Stoepstorie: Kameel Rust and Vrede Accommodation

This accommodation on the edge of the Kalahari is situated in a garden that reminds of an oasis in the middle of red sand and thorn trees.

A visitor relaxing in the sun.

This establishment caters for everyone and offers en suite rooms, caravan stays and camping facilities. This Cape Wagtail booked in as a camper and build a camp next to the door to one of the guest rooms.

This family will enjoy the stay in one of the re-purposed camper vans. It sits comfortable between the trees.

The previous years the swallow moved into the family room. This year the swallows booked late and on arrival they found that the house sparrow family has booked early and were sitting cozy in their accommodation.

The garden offers a lot of interesting and quirky places to visit. This is enjoyed by all the guests. You can visit their Facebook page here

There is a variety of ways to enjoy the gardens and watch the feathered guests.

This slideshow requires JavaScript.

Till next time



Kameel Stoepstorie: Ouma Barlow en die dorp Stella

Die dorp Stella het wonderlike kinderdae herinneringe vir my. In besonder Brandstraat. Dit was die straat waarin Oupa Jimmy en Ouma Sannie se huis was. Nommer 10. Vandag lyk Brandstraat heel anders as wat my kinderdae se onthou dit voorgestel het.


Oupa en Ouma se huis was wit geverf en het so ‘n wye voorstoep waarop Oupa Jimmy graag gesit het en die wêreld bespiet het. Oupa het so ‘n skaaphak kierie gehad waarmee hy jou sommer so nader gehak het. Dit is die straat wat gelei het na die ou klipsaal. Die straat het sommer net daar by die klipsaal gestop. Vandag sou ons praat van ‘n cul-de-sac, maar daardie dae was dit ‘n vreemde woord. Die saal was die middelpunt van die dorp. Dit is nou naas die kerk. Daar was konserte en vergaderings gehou en natuurlik ook het die Vroue Landbou Vereniging hul vergaderings gehou. Ouma Sannie was ‘n raakvatter tussen die vroue van die VLV.

Stella klipsaal.jpg-001
Die Klipsaal word vandag gebruik as ‘n stoor deur die Munisipaliteit.

Brandstraat se huise het elkeen sy eie styl gehad. Almal was wit geverf. Almal naby die straat. Sommer so naby genoeg dat jy met die uit loop slag in die straat was. Daar was die Celliers huis op die punt naaste aan die klipsaal. Die huis het ‘n stoepie tussen die twee kamers wat soos vleuels op die stoep uit geloop het. gehad. Dan was daar die huis met die geboogde sinkplate oor die stoep. So ‘n regte Karoo-styl stoep. Die stoep waarop die oompie sy pyp gesit en rook het. Die hoekhuis lyk vandag nog baie dieselfde. ‘n Lekker stoep met die lae muurtjie.

Die water in Stella is brak want die soutpan lê naby die dorp. Vir baie jare is hier sout ontgin. Ongeag die brak water was daar heel party windpompe in die dorp, want almal het groentetuine gemaak. Ouma Sannie het ‘n Lemon Verbena by die agterdeur gehad. Dit was ‘n fees om die blare tussen ons hande te vryf en dan die reuk vir die hele dag saam te dra. ‘n Lekker vrugteboord was oupa se pride and joy. Die ingelgde geelperskes met dik vla, was ons kinders se gunsteling.

Oupa en Ouma was altwee kinders van die Willowmore, Patensie en die Gamtoos, soos Oupa het altyd na die Kolonie verwys as sy grootword wêreld gepraat het. Hy en Ouma het mekaar van kindsbeen geken. Hy het die plaas Langverwagt naby Kameel gekoop. Op hul oudag het hulle op Stella afgetree.

Ouma het geduld gehad met ons. Sy het die fynste kant hekel met sulke fyn gare en ‘n blink hekelpen. Dollies was ‘n groot gunsteling. Elkeen het die mooiste glaskrale gehad. Dit het geklingel wanneer sy die koffie ingebring het en dit oor die melkbertjie daarmee toegemaak was. Sy het geduld gehad om my te leer hekel – hotklou en al.

Die kombuis het ‘n houttafel gehad. So wit geskrop naby die koolstoof. In die eetkamer was ‘n bal-en-klou tafel wat ‘n verlengstuk gehad het. Op Sondae was die tafel gedek met ‘n gehekelde tafeldoek en haar beenhef eetgerei. Sy sou op ‘n oggend bel en sommer so terloops sê dat sy my pa se gunsteling skaapboud gaar gemaak het en ons moes oorkom vir ete. Sy kon selfs haar skoonseun onder ‘n wip vang met haar kos wat altyd vol verrassings was. Wanneer dit vetkoekdag was, was dit wonderlik om die vormpies van die vetkoeke in die olie te probeer assosieer met ‘n diertjie. Eendjies en hasies was altyd ‘n reg raai.

Ouma het lang hare gehad. Sy het dit in ‘n lang vlegsel aan die eenkant van haar kop gevleg en dan om haar kop gedraai. Na Oupa oorlede is en Ouma by haarself gewoon het, het die dogters op ‘n dag besluit – Ouma se hare moes kort geknip word. Wat ‘n tragedie was dit. Ouma kon nooit met die kort hare vrede maak nie. Ek het baie dae my tas gepak om by ouma te gaan bly maar het maar elke keer weer terug gekom huis toe.

Ouma Sannie het ook die swaar van die lewe geken. Haar een dogtertjie is oorlede en twee van Ouma se seuns is tydens WWII oorlede. Ek het altyd gewonder hoe sy dit oorleef het want daar was altyd ‘n glimlag op haar gesit.

Oupa en Ouma met hul kinders op hul 50ste huweliksherdenking

Ouma het nog in die tyd van briewe skryf gelewe. Onlangs het ek hierdie stukkie kosbaarheid van ‘n niggie ontvang. Die brief is gerig aan haar suster, Tant Pollie, wat in Uitenhage gewoon het. Die inhoud is kosbaar!

Tant Sannie Brief P1

Tot volgende keer


Kameel Stoepstorie: Naamborde en Padpredikante wat elk sy eie storie vertel

Die lewe in die stad is altyd so vining. Jy moet jou haas van die een uiterste na die ander kant. Op die Platteland is dit heel ‘n ander storie. Hier is ‘n ander rustigheid wat ‘n invloed op almal het. Jy kom waar jy wil wees op jou eie pas. Jy maak gebruik van wat beskikbaar is. Die afgelope twee weke het ons ook hierdie spesiale bederf beleef. Die man wat vriendelik wuif maar sy fiets penorent hou. Ons het op stofpaaie gery, dan weer op ‘n heel oordentlike grondpad met kareebome langs die kant. Die Karee’s laat jou so half-en-half beskut voel teen die elemente daarbuite. Ons het op ‘n twee-spoor pad gery. Hier het almal tyd om te groet, beleefheid en oordentlikheid is aan die orde van die dag. Daar was natuurlik ook ‘n hoofweg en ‘n hobbelrige teerpad. Dan is daar natuurlik Randall wat sy vervoermiddel op die spore hou.

Ooral langs die paaie kom ons padpredikante teë. Elkeen dui ‘n rigting aan maar so ook vertel elkeen dat die pad na êrens lei. Die name laat ons glimlag want daar sal verseker nuwe stories wees om te vertel. Nuwe geleenthede en nuwe wind rigtings om in te slaan. Ons gaan nog baie rondrits dit is verseker.

Wanneer die son water trek is dit vir eers tyd om na Kameel terug te keer. Terug na die Huise tussen Treine en tussen Spore.

Tot volgende keer

Hennie en Sandra

Kameel Stoepstorie: Devondale tot Kameel

Al ooit gehoor van Devondale?

Die stasie is 25km vanaf Kameel. Vandag is daar min oor van die eens tuiste en besigheid van my Oupa Victor en Ouma Hester. Na hulle huwelik het hulle Devondale Store besit en in die huis langs die winkel gewoon. In die goeie dae van Devondale was daar die watertenks waar die stoomtreine water gevat het. Ek onthou nog die ou Convent wat een van die groot geboue in die omgewing was.


Wanneer daar by die familie op Kameel gaan kuier is, het oupa en ouma met die motorfiets en side-car gery.

Oupa Victor op die motorfiets reg om die pad te vat Kameel toe, maardaar was darem tyd vir ‘n foto sessie.

Dan was dit Ouma Hester se beurt in die syspan. Sou wat wou gee om daardie hoed van nader te kon besigtig.

Motorfiets 1
Ouma op die motorfiets. Kyk die leer kamaste. In my opinie sien ons altyd ons oumas en oupas as baie streng maar as ek so na die foto’s kyk haal ek my hoed vir hulle af. Niks kon hulle onderkry nie.

Ek is seker hulle het by al die bekendes van die omgewing gekuier. Aunt Ethel (oupa se suster) en Uncle Rex Collins het, net oorkant die spoor op Devondale, gewoon. Ek is seker dat daar ook gekuier is by Uncle Alfi and Ant Nellie Fincham, wat op Kinderdam gewoon het. Ook onthou ek die Starkes van Curnow. Daar was die Barlow’s (my ouma en ouma aan moederskant) van Langverwag.

Pa Gerald het altyd vertel van die spook op Devondale – ouma en oupa het na die 4 uur tee gaan stap. Toe hulle terug kom was die tafeldoek onder die koppies en teepot uitgetrek en bo-oor alles gegooi, sonder dat iets uit sy plek was. Daar was natuurlik die fosfor-ligte op die drade waarvan Ma Floss vertel het.

Victor en Hester September 1940
Groot-Oupa Alfred Ernest is in 1937 oorlede en Oupa en Ouma Fincham het toe Kameelbult toe getrek.

Die dae op die plaas was gevul met daaglikse plaas aktiwiteite. Die eerste trekker was ‘n groot aanwins.

Die dorsmasjien

Kameel het ‘n winkel gekry – Mr McKay se winkel. Mr McKay was natuurlik Tannie Glen se pa. Hy het vir jare die winkel besit, maar die beste was die stories oor die mak kraanvoël, Jock, wat almal gejaag het.

Oom Ernest en Tannie Glen op hul troudag. Tannie Glen was ‘n legende in die plaaslike poskantoor waar sy vir jare gewerk het.

Die winkel is later jare deur Oom Daan en tant Lizzi bedryf. Nadat hulle vertrek het, het oom Russel en tannie Corrie Olewage die winkel bedryf. Later jare sou my ouers die winkel bedryf. Nadat hulle genoeg gehad het, het Patrick, my broer die winkel bedryf en later jare het hy dit verhuur. Toe die laaste huurders van die winkel hom, na vele kere gesoebat het om die winkel terug te neem, het hy die bul by die horings gepak en die deure van Wilrick Kontrei winkel geopen.

Kameel se “Mall” ‘n kontrei-winkel, posagentskap, ATM en die bottelstoor

Daar was ook die Italiaanse kryggevangenes wat op die plaas kom uithelp het na die Tweede Wêreld Oorlog. Pa Gerald het hulle by Zonderwater gevangenes gaan haal en weer teruggevat. Renato het vir baie jare kontak met die familie gehou.


My Pa, Gerald staan links

Pa Gerald, Oupa Victor, Ouma Hester, Jean voor en die Italiaaners.

Oupa Victor is in 1954 oorlede en ouma het die Cafee langs die treinspoor begin.

Kameel is een van die dae ek en Hennie se nuwe tuiste ons hoop om in die voetspore van ons ouers, groot-ouers en geliefdes te kan stap.

Tot ‘n volgende keer

Sandra en Hennie


Kameel Stoepstorie: Kameel Huise tussen treine en tussen spore

Liewe Ma – Florence of soos ons haar geken het as Floss het 5 huise langs die spoorlyn op Kameel besit. My Pa – Gerald het die huise op 9 Maart 1999 gekoop van die destydse Suid-Afrikaanse Spoorweë en Hawens.


Die spoorlyn tussen Vryburg en Mafeking is eers in 1894 gebou, ná Stellaland en Goosen nie meer bestaan het nie, Cecil John Rhodes, het toentertyd reeds ‘n droom gehad om ’n spoorlyn van die Kaap na Cairo te bou, en hy wou hê dat dit deur die area moes loop want hy het die De Beers Diamantmynmaatskappy gestig en wou ‘n treinroete na die noorde laat loop sonder om deur die ZAR se grondgebied te gaan.

Kameelstasie was dus deel van die Kaap na Cairo projek en is in 1894 op my groot-ouers se plaas Kameelbult gebou. In 1999 is my Pa genader om die huise terug te koop en die titelakte nr T796/1999 is geregistreer op Florence se naam.

Kameel is een van daardie klein dorpies op die R377. Dit was eens ‘n besige spoorlyn wat graan en reisigers vervoer het. Daar is ‘n laerskool en twee kooperasies waar jy saam met die boere van die omgewing kan koffie drink en die weer bespreek. Kameel Rust en Vrede gaste akkommodasie is naby die ou Kameel treinstasie geleë. Ongelukkig is die ou stasie gebou gesloop. Tot jou verbasing sal jy Wilrick Kontrei winkel met ‘n bottelstoor ook hier kry. Hier kan jy die nodige proviant kry. Met sekerheid kan ons hul vetkoek aanbeveel en saam met ‘n koue Lager uit die bottelstoor is dit ‘n wenner.

‘n Stukkie geskiedenis van Kameelstasie wat ek by Jean, my Pa se suster, gekry het. Sy het by die stasie gewerk vanaf 1953.

Die ou Stasiegebou was vol verrassings. Kan dink aan al die papiere wat onder in die kelder gestoor was. Dis ‘n deel van die geskiedenis wat summier verbrand is toe die stasiegebou moedswillig gesloop is. Die ou koper traliewerk en daardie tipiese wagkamer. Treine is daardie dae per morsekode gereguleer. Daar was die pragtige drie-hoekige keramiek waterhouer. Kaartjies is in ‘n kas gehou en die datumstempel van yster moes daagliks op gedateer word. Die Ploegbaas het in die eerste huis gewoon, die ene waarvoor die naam van die stasie staan. Langs die huis was sink kwartiere wat soos ‘n “hostel” was waar die ongetroudes gewoon het. Die Ploegbaas het met ‘n Pomptrollie die spoorlyn ondersoek en herstel.

Oor die jare het die soutpanne by Stella bekende ontdekkingsreisigers en sendeling as besoekers, soos David Livingston en Robert Moffat, gehad. Groot-Oupa Alfred Ernest het op Lonely Hill gebly. Lonely Hill se huis is vandag nog daar – natuurlik erg verwaarloos so op die kant van die soutpanne. Sout is aangery, met donkie-waens na Kameel waar dit dan op die spoortrokke gelaai is. Daardie jare was dit ‘n hout-en-pale gebou Vandag is die soutpanne nie meer produktief nie.

Daar was soms tot 20 busse wat personeel en goedere vervoer het. Die busse het die roomkanne van die plase opgelaai en dit is dan na Kameel gebring waar dit, per spoor, na Vryburg Romerye vervoer is. Die “dubble loaves” was busse wat passasiers en goedere vervoer het. Daar was sitplekke aan die voorkant vir passasiers en dan agter die afskorting is goedere gelaai en na die stasie gebring. Die room en eiers is in die swartroomkamer geberg totdat die trien dit na Vryburg vervoer het. Dit was ‘n soort koelkamer.

Simon wat vir elke okkasie ‘n spesiale uniform aangetrek het. Hy was soort van die “meeter and greeter” van alles wat op- of afgelaai moes word.

Die vuuremmers het aan hake aan die stoepkant van die stasiegebou gehang. Dit was gevul was met sand.

Oom Kleintjie Kleynhans en sy vrou Tant Gertie was van die eerste stasievoorman. Hulle het in die huis waar Ma Floss gewoon het, hulle intrek geneem. Hul Boarder Kollie het oral met hul saam gegaan. Tant Gertie, of soos sy by die laerskool bekend was, tannie Klein, was een van die eerste onderwysers by die laerskool op Kameel.

Daar is tuine om die stasiegebou gemaak en elke jaar was daar kompetisies tussen die stasies om te bepaal wie se tuin die mooiste was, maar dit was nie altyd net werk nie. Almal het na die jaarlikse vuurbol gooi uitgesien. Dit was die tyd wanneer oud en jonk die vuurbolle in die lug bewonder het.

Stukkie angswekkende geskiedenis was toe die dinamiet trein ontspoor het tussen Kameel en Wirsing-halte. Dit was ‘n groot en gevaarlike gebeurtenis. Die ploegbaas moet die trein dag en nag bewaak.

Die spoorpredikant lees 805myl van Kaapstad met ‘n hoogte van 4449 voet.

In 2001 stuur Ma Floss vir ons ‘n brief en daarin skryf sy dat haar skrywe kom van die huise tussen treine en tussen spore. Ma het na haar hemelse woning verhuis op Kersdag 2017.

Ma Floss en Pa Gerald het in stasiemeesterhuis gewoon, sedert 2001. Na Pa sy aardse woning verlaat het, het Ma aangebly. Sy was sommer die Stasiemeester of is dit dalk die Burgermeester. Haar tuin was haar trots en menige dae het sy rustig in haar tuin gewoel en gewerk.

Nou is dit ons en Ma se huise en ons het dit goed gedink om die klein kompleksie na ma te vernoem op ‘n heel ander wyse.

Kameel : Huise tussen Treine en tussen Spore

Baie dae het ons die treinspore ge-ondersoek en bewonder. Onthou nog ons eerste besoek aan ons ouers toe Ma verskoning maak vir die klein veldmuisie wat in die huis is. Twee uur die oggend word ons wakker van ‘n snaakse geluid. Dit was nie die veldmuis nie maar ‘n trein wat verby gegaan het. Nodeloos om te sê die veldmuis het ons nooit gepla nie.

Ek onthou Pa Gerald se ontsteltenis toe hulle een middag van Vryburg gekom het en daar was twee trekkers met kettings aan wat die stasiegebou platgetrek het. Die kelder met al die papier van baie jare is aan die brand gesteek en dit het vir dae gebrand. Pa kon nooit ophou praat hoe onnodig dit was nie. Ja vandag lê daar nog steeds van die bourommel van die stasiegebou. Soos dit in ons tye gaan word dinge verwoes maar daar bly altyd ‘n getuienis agter.

Kameel stasie

Ek onthou ouma Hester se Café reg langs die spoorlyn. Dit was die plek waar ons menige dae na skool gaan kuier het. Ouma het so ‘n glas toonbank gehad met ons gunsteling lekkers agter die glas. Daar was appelkose, Wilson toffies en suurtjies. Elke jaar wanneer ouma op vakansie gegaan het, het Ma die Café ge’run’. Dit was vet pret vir ons Finchampies. Wanneer daar ‘n groot bederf was het ons Marie beskuitjies met kondensmelk gekry. Paul wat die kok was het ons bederf met allerhande lekker geroosterde broodjies. Ouma se stoele en tafels het nuwe tafeldoeke en kussingtjies gekry en ons kon sommer so tussen die broodjies huiswerk doen. Later van jare het die kafee toegemaak en die is ook gesloop.


Klein tyd het ons met die trein gery tot by Devondale. Vir die lekkerte het Ma vir ons padkos gepak. Dan was ons passasiers op die trein na die Landsdienskampe van daardie jare. Jy moes jou eie bedgoed saamvat. Ma het ons toegerus met sulke “fancy” kombers bande. Nogal egte leer. Die nagmerie het begin wanneer ons moes terugkom en die beddegoed kon nie weer in die bande pas nie. Dit was altyd ‘n spesiale uitstappie. Die tikketak van die treinwiele op die spoor is iets wat altyd met my sal bly.

In ons kinderdae was Oom Jan en Ta’Bettie die Stasiemeester. Die hele familie was groot vriende en kuiertye is aangedui met die rooi en wit ranggeer ligte. Wanneer die rooi lig geskyn het het hulle nie kom kuier nie, maar wanneer die wit lig geskyn het was hulle oppad.

Het jy al ooit na die detail van ‘n spoorlyn gekyk? Elke stuk yster vertel sy eie storie.

Vandag is die treine min en is daar vele stiltes tussen die kom en gaan van die treine. Die wissels en afstandborde vertel hul eie storie

Ek onthou die dag toe Ma en Tant Lena die Golf op die grondpad omgegooi het. Dit was naby Devondale. Ma het ‘n lelike sny op haar kop gehad. Tant Lena het die blikkie koeldrank op haar sakdoek gegooi en probeer om die bloeding te stop. Dit was tervergeefs. Daarna het die Oud Cologne te voorskyn gekom en dit het in ‘n mate gehelp. Tant Lena het haar sakdoek by die venster uitgewaai toe sy hoor dat daar ‘n trein aankom. Die treindrywer het op Kameel vir Pa laat weet dat daar ‘n Golf langs die pad op sy dak lê.

Tannie Glen het die poskantoor beman vir baie jare. Dit was ‘n een man poskantoor en sy het alles gedoen. Onthou die koper pype wat bo-op die toonbank was. Terwyl Tannie Glen daar gewerk het het sy gebrei. Haar dogters het die mooiste handgebreide sokkies skool toe gedra en in die winter het hulle fair isle truie gedra.

Die ou spoorkruising was omtrent daar waar die Eskom paal vandag staan. Ons het as kinders graag op die wa en trekker na die stasie gery. Op ‘n dag het ek en Ouboet die wolbale – wat oppad was na die goedereloods – vergesel. Die wolbale moes per trein na Port Elizabeth gaan waar die jaarlikse wolveiling gehou is. Die wolbale is afgelaai en ons het die pad terug plaas toe gevat. Janboel was die Fordson trekker se bestuurder. Daar was twee treine wat reeds in die stasie gestaan het. Stadig het die wa en trekker oor die spore gekruip en skielik “out of nowhere” het ‘n derde trein die stasie ingekom. Kardoef en die Fordson was in twee. Middeldeur. Gelukkig het niemand seergekry nie. Ek glo nie eers ek en ouboet het regtig geweet wat gebeur het nie.

Nou terug na die Huise tussen Treine en tussen Spore

· Ons gaan die huise geleidelik opknap en ‘n bietjie oemph in hulle sit en dan die tuine opknap. Ons glo aan leef uit die aarde en daarom sal daar vrugtebome en groente geplant word. Omdat die grys water nie onnodig in die “French drain” sisteem gelaat moet word nie, wil ons graag die water hergebruik vir die tuine.

· Die huise kry direk krag van Eskom en die nodige pre-paids is beskikbaar by Wilrick Kontrei Winkel.

· Die sonsondergange is besonders en ‘n moet vir enige fotograaf wat dit wil verewig.


· Daar is ‘n verskeidenheid van voëls wat jy sal leer ken.

· As jy die gevoel het om te skilder en alles op jou eie tyd te doen – sal die pragtige natuur met die groot doringbome met hul grys peule jou motiveer.


· Vir ‘n uitstappie is daar ‘n besoek aan die Slag van Kraaipan. Dit so ongeveer n uur se rit Kameel. Dit was die eerste geveg tydens die Tweede Boere Oorlog en die geveg het plaasgevind op 12 Oktober 1899.

Op die nag het 800 man ondere die leierskap en Koos de la Rey die Britte oorrompel op die spoorhalte by Kraaipan. Die gepanserde trein met die naam van “Mosquito” of dan Muskiet het 2 7-pond kanonne, gewere, amunisie en rantsoene vervoer.

· So dan en wan, stop die Rovos Rail by die Huise tussen Treine en tussen Spore.


· Maak Kameel deel van jou “memories”

As jy weet van iemand of dalk self uitsien na ‘n rustige bekostigbare lewenswyse kontak ons via selfoon 0822642763 en hoor wat beskikbaar is.


Hennie & Sandra